Gedichten Bunkerslaap
Gedichten Bunkerslaap
De gedichten Bunkerslaap zijn geschreven door Rinke Smedinga. Zij zijn door Andreas Ecke in het Duits vertaald.
Toelichting
In mei 1999 ben ik gestart met Bunkerslaap. Deze site bevatte teksten over mijn jeugd als kind van een 'foute' vader. Het gedicht Das Boot is in dat jaar bekroond met de Plantage Poëzieprijs.
In 2002 heb ik de site aangevuld met een serie gedichten over de dood van mijn vader. In 2004 zijn de teksten door Andreas Ecke vertaald in het Duits. De vertaling is dat jaar gepresenteerd in het Haus der Niederlande te Munster.
Inmiddels is het 2007 en zijn teksten van Bunkerslaap ook gebruikt in de tentoonstelling ‘Getekend Geboren’ in museum Markt 12 te Aalten. Deze tentoonstelling reist nu langs verschillende musea, te beginnen in het Haus der Niederlande. Op basis van Bunkerslaap heeft Markt 12 een educatief programma gemaakt voor middelbare scholieren.
Na ruim 15.000 raadplegingen en honderden reacties vind ik het tijd om te stoppen en me te concentreren op andere dingen. Het leven gaat door. Bunkerslaap bestaat daarom niet langer als mijn site maar wel als één van de educatieve programma’s van Markt 12. Ik wens alle docenten en leerlingen die ermee gaan werken een leerzaam en interessant project.
Rinke Smedinga, 1 maart 2007.
De gedichten Bunkerslaap zijn geschreven door Rinke Smedinga. Zij zijn door Andreas Ecke in het Duits vertaald.
Toelichting
In mei 1999 ben ik gestart met Bunkerslaap. Deze site bevatte teksten over mijn jeugd als kind van een 'foute' vader. Het gedicht Das Boot is in dat jaar bekroond met de Plantage Poëzieprijs.
In 2002 heb ik de site aangevuld met een serie gedichten over de dood van mijn vader. In 2004 zijn de teksten door Andreas Ecke vertaald in het Duits. De vertaling is dat jaar gepresenteerd in het Haus der Niederlande te Munster.
Inmiddels is het 2007 en zijn teksten van Bunkerslaap ook gebruikt in de tentoonstelling ‘Getekend Geboren’ in museum Markt 12 te Aalten. Deze tentoonstelling reist nu langs verschillende musea, te beginnen in het Haus der Niederlande. Op basis van Bunkerslaap heeft Markt 12 een educatief programma gemaakt voor middelbare scholieren.
Na ruim 15.000 raadplegingen en honderden reacties vind ik het tijd om te stoppen en me te concentreren op andere dingen. Het leven gaat door. Bunkerslaap bestaat daarom niet langer als mijn site maar wel als één van de educatieve programma’s van Markt 12. Ik wens alle docenten en leerlingen die ermee gaan werken een leerzaam en interessant project.
Rinke Smedinga, 1 maart 2007.
Das Boot
Op vakantie naar Joegoslavië
met de boot een dagje uit
pa verdween in de kajuit
met nog wat vriendelijke heren.
Na een uurtje op het water
ma de kajuit in, even plassen
ze kwam terug met onze jassen
en een bril vol tranen.
Ze gaf me een Mentos
we zwegen en keken naar de zee
en ik wist dat we alle twee
alleen maar dachten aan vader.
Een storm stak op en het werd donker.
Door de beslagen vensters van de kajuit
klonk steeds harder het geluid
van zingende soldaten.
Zogenaamd naar de wc
ging ik de trap af en ik zag
iets dat ik niet meer zal vergeten.
Een vader die ik niet kende
deelde zingend, heel hard zingend
met tranen van geluk
in zijn met bloed doorlopen ogen
zijn herinnering aan het verleden
die hij hier aan tafel
met zijn kameraden deelde.
Ze schonken liters Moezelwijn
schreeuwend van verlangen.
Zo hervonden ze de liefde
voor Duitsland en dus voor elkaar
en aan alle vrienden die ooit daar
voor waren achtergebleven.
Heel vluchtig en heel even
was er het geluk
dat ze na de oorlog tevergeefs
probeerden te vergeten.
Eenmaal aan de kade
haalde de tijd ons weer in.
Pa moest terug naar zijn gezin
en dat viel zichtbaar tegen.
Op de terugweg naar ons huisje
hield iedereen zijn mond.
De Mentos ging weer rond
en we luisterden naar de regen.
Pas later besefte ik dat in de oorlog
twintig jaar voordat ik werd geboren
ik mijn vader heb verloren.
Op vakantie naar Joegoslavië
met de boot een dagje uit
pa verdween in de kajuit
met nog wat vriendelijke heren.
Na een uurtje op het water
ma de kajuit in, even plassen
ze kwam terug met onze jassen
en een bril vol tranen.
Ze gaf me een Mentos
we zwegen en keken naar de zee
en ik wist dat we alle twee
alleen maar dachten aan vader.
Een storm stak op en het werd donker.
Door de beslagen vensters van de kajuit
klonk steeds harder het geluid
van zingende soldaten.
Zogenaamd naar de wc
ging ik de trap af en ik zag
iets dat ik niet meer zal vergeten.
Een vader die ik niet kende
deelde zingend, heel hard zingend
met tranen van geluk
in zijn met bloed doorlopen ogen
zijn herinnering aan het verleden
die hij hier aan tafel
met zijn kameraden deelde.
Ze schonken liters Moezelwijn
schreeuwend van verlangen.
Zo hervonden ze de liefde
voor Duitsland en dus voor elkaar
en aan alle vrienden die ooit daar
voor waren achtergebleven.
Heel vluchtig en heel even
was er het geluk
dat ze na de oorlog tevergeefs
probeerden te vergeten.
Eenmaal aan de kade
haalde de tijd ons weer in.
Pa moest terug naar zijn gezin
en dat viel zichtbaar tegen.
Op de terugweg naar ons huisje
hield iedereen zijn mond.
De Mentos ging weer rond
en we luisterden naar de regen.
Pas later besefte ik dat in de oorlog
twintig jaar voordat ik werd geboren
ik mijn vader heb verloren.
Weltmeister
Je wist
toen ze het veld betraden:
ze gaan er voor.
Want als ze ergens voor gaan
dan gaan ze er voor.
D'ran, d'ran!
Ook toen het 0-1 werd door Neeskens.
Ik was blij
jij bezorgd
maar toch niet echt.
Want je hoorde de mensen
en je wist van de Duitsers
en je zei: "let maar op, ze komen terug.
Want als ze ergens voor gaan
dan gaan ze er voor."
En toen door Wim Janssen,
die val van Holzenbein
1-1 door Breitner.
Jouw vreugde, jouw gelijk.
Dertig jaar na dato
weer terug bij je volk.
Jullie roken de overwinning
op karakter,
op mentaliteit.
Voor het oog van de wereld
bekroond door Muller
in de laatste minuut
de totale ontlading: Weltmeister.
En voor de nabeschouwing
schakelde je over naar WDR 1
en schonk je grote glazen Moezelwijn.
Ik kreeg een tientje
en zag je genieten
en wist voor het eerst
hoe gek ik het ook vond
dat je voor de Duitsers was.
Je wist
toen ze het veld betraden:
ze gaan er voor.
Want als ze ergens voor gaan
dan gaan ze er voor.
D'ran, d'ran!
Ook toen het 0-1 werd door Neeskens.
Ik was blij
jij bezorgd
maar toch niet echt.
Want je hoorde de mensen
en je wist van de Duitsers
en je zei: "let maar op, ze komen terug.
Want als ze ergens voor gaan
dan gaan ze er voor."
En toen door Wim Janssen,
die val van Holzenbein
1-1 door Breitner.
Jouw vreugde, jouw gelijk.
Dertig jaar na dato
weer terug bij je volk.
Jullie roken de overwinning
op karakter,
op mentaliteit.
Voor het oog van de wereld
bekroond door Muller
in de laatste minuut
de totale ontlading: Weltmeister.
En voor de nabeschouwing
schakelde je over naar WDR 1
en schonk je grote glazen Moezelwijn.
Ik kreeg een tientje
en zag je genieten
en wist voor het eerst
hoe gek ik het ook vond
dat je voor de Duitsers was.
Jij of ik
Noord of Zuid
Zwart of Wit
Ja of Nee
Arm of Rijk
Oost of West
Jij of ik.
Wat wij doen
als we moeten kiezen
tussen zij of wij
dat weten we
allebei
we kiezen voor wij
dat doen ook zij.
Met een pistool op je slaap
en je moet kiezen
tussen jij of ik
want anders allebei
ik wil weten: wat doe jij?
Maar wat je vindt
en wat je zegt
wat maakt het uit
op Het Moment.
Wil je vergeten
dat ik dit wil weten,
wat ik net zei.
Ik hou van jou
en jij houdt van mij.
Dat doen we allebei.
Noord of Zuid
Zwart of Wit
Ja of Nee
Arm of Rijk
Oost of West
Jij of ik.
Wat wij doen
als we moeten kiezen
tussen zij of wij
dat weten we
allebei
we kiezen voor wij
dat doen ook zij.
Met een pistool op je slaap
en je moet kiezen
tussen jij of ik
want anders allebei
ik wil weten: wat doe jij?
Maar wat je vindt
en wat je zegt
wat maakt het uit
op Het Moment.
Wil je vergeten
dat ik dit wil weten,
wat ik net zei.
Ik hou van jou
en jij houdt van mij.
Dat doen we allebei.
Stel
Stel: ik maak iemand dood.
Zeg twee of drie of vier.
Niet expres
maar omdat de situatie zo was
dat het niet anders kon
(omstandigheden).
Zou ik het vertellen
aan politie
aan familie
aan mijn vrouw
aan mijn kinderen
aan mijn kleinkinderen
aan de zuster
op het sterfbed?
Ik denk het niet.
Zo ben ik niet.
Ik ben geen moordenaar.
Het was me overkomen.
Ik zou het verdringen.
Het proberen te vergeten
en hopen dat het over gaat.
Ook al gaat het niet over.
En als ik dan mijn ogen sluit,
ook al is het maar voor even
zou ik denken aan het leven
dat ik eerder
een ander heb ontnomen.
Daar zou ik aan denken.
Daar zou ik van dromen.
Als ik zou slapen, zou ik ze zien.
Zolang ik wakker bleef
kon me niks gebeuren
dus bleef ik wakker
en verdoofde me.
Zo ging ik in vrede
langzaam dood.
Stel: ik maak iemand dood.
Zeg twee of drie of vier.
Niet expres
maar omdat de situatie zo was
dat het niet anders kon
(omstandigheden).
Zou ik het vertellen
aan politie
aan familie
aan mijn vrouw
aan mijn kinderen
aan mijn kleinkinderen
aan de zuster
op het sterfbed?
Ik denk het niet.
Zo ben ik niet.
Ik ben geen moordenaar.
Het was me overkomen.
Ik zou het verdringen.
Het proberen te vergeten
en hopen dat het over gaat.
Ook al gaat het niet over.
En als ik dan mijn ogen sluit,
ook al is het maar voor even
zou ik denken aan het leven
dat ik eerder
een ander heb ontnomen.
Daar zou ik aan denken.
Daar zou ik van dromen.
Als ik zou slapen, zou ik ze zien.
Zolang ik wakker bleef
kon me niks gebeuren
dus bleef ik wakker
en verdoofde me.
Zo ging ik in vrede
langzaam dood.
Motorrijder
Zoals een motorrijder
die zich
bewust
tegen een boom rijdt
maar het ongeluk overleeft
die een been verliest
half verlamd raakt
en weigert te revalideren
die rookt terwijl de dokter vraagt te stoppen
drinkt, steeds meer drinkt en niet meer ophoudt
terwijl de moeder huilt en sinaasappels brengt
die zich overeet en zo het lichaam verlamt
waarin hij is gevangen
die niet meer wil leven
zich heeft overgegeven
maar nog te sterk is
om te sterven op een legale manier
zoals die man
die zijn vrijheid vond op asfalt
die man nu,
zoveel jaar later
in een aangepaste kamer
met een aangepaste stoel
en een aangepast toilet
in een aangepaste douche
Zoals die man,
voor wie vrijheid,
echte vrijheid
onbereikbaar werd
voor wie elke ademhaling
als een nederlaag voelt
voor wie een hartslag
opnieuw uitstel betekent
van de verlossing
die als doel in het leven
het ideaal verving
Als die man,
was mijn vader:
geamputeerd geluk
niet de kracht
niet de wens
niet het vermogen
om te revalideren.
Omgeven door welstand en liefde
verlamd door vet en drank
wachtend op de verlossing.
En ik stond er bij.
En ik keek er naar.
En nu krijg ik een buikje
van hoe ik eet en drink
en steek ik met mijn ene sigaret
de volgende weer aan
en twijfel ik
aan mijn kracht
aan mijn wens
aan mijn vermogen
om te revalideren
van vroeger.
Zoals een motorrijder
die zich
bewust
tegen een boom rijdt
maar het ongeluk overleeft
die een been verliest
half verlamd raakt
en weigert te revalideren
die rookt terwijl de dokter vraagt te stoppen
drinkt, steeds meer drinkt en niet meer ophoudt
terwijl de moeder huilt en sinaasappels brengt
die zich overeet en zo het lichaam verlamt
waarin hij is gevangen
die niet meer wil leven
zich heeft overgegeven
maar nog te sterk is
om te sterven op een legale manier
zoals die man
die zijn vrijheid vond op asfalt
die man nu,
zoveel jaar later
in een aangepaste kamer
met een aangepaste stoel
en een aangepast toilet
in een aangepaste douche
Zoals die man,
voor wie vrijheid,
echte vrijheid
onbereikbaar werd
voor wie elke ademhaling
als een nederlaag voelt
voor wie een hartslag
opnieuw uitstel betekent
van de verlossing
die als doel in het leven
het ideaal verving
Als die man,
was mijn vader:
geamputeerd geluk
niet de kracht
niet de wens
niet het vermogen
om te revalideren.
Omgeven door welstand en liefde
verlamd door vet en drank
wachtend op de verlossing.
En ik stond er bij.
En ik keek er naar.
En nu krijg ik een buikje
van hoe ik eet en drink
en steek ik met mijn ene sigaret
de volgende weer aan
en twijfel ik
aan mijn kracht
aan mijn wens
aan mijn vermogen
om te revalideren
van vroeger.
Uit de lucht
Midden in de nacht
elke keer
kwamen ze weer
uit het niets naar beneden:
soldaten zonder gezicht
in stilte vallend uit de lucht
zachtjes landend in zwart-wit
bij ons in de achtertuin.
Eerst dacht ik nog
ze komen me halen
en ik verborg me
liggend op mijn buik
met mijn hoofd onder de dekens.
Ik was zes
wat anders kon ik doen
dan wachten tot ik wakker werd.
Maar geleidelijk
werd de lucht steeds blauwer
kregen de uniformen kleur
en de gezichten het contour
van een plastic soldaatje.
Ze kwamen me redden
het waren mijn vrienden
als ik naar bed ging
ging ik liggen op mijn rug
sloot ik mijn ogen
en staarde naar de donkere hemel
verlangend naar hun komst.
En later herkende ik ze
in "De wereld in Oorlog"
in zwart-wit op de TV
daar zag ik mijn engelen
het waren de Duitsers
ze leden verliezen
en ik leed met ze mee.
Midden in de nacht
elke keer
kwamen ze weer
uit het niets naar beneden:
soldaten zonder gezicht
in stilte vallend uit de lucht
zachtjes landend in zwart-wit
bij ons in de achtertuin.
Eerst dacht ik nog
ze komen me halen
en ik verborg me
liggend op mijn buik
met mijn hoofd onder de dekens.
Ik was zes
wat anders kon ik doen
dan wachten tot ik wakker werd.
Maar geleidelijk
werd de lucht steeds blauwer
kregen de uniformen kleur
en de gezichten het contour
van een plastic soldaatje.
Ze kwamen me redden
het waren mijn vrienden
als ik naar bed ging
ging ik liggen op mijn rug
sloot ik mijn ogen
en staarde naar de donkere hemel
verlangend naar hun komst.
En later herkende ik ze
in "De wereld in Oorlog"
in zwart-wit op de TV
daar zag ik mijn engelen
het waren de Duitsers
ze leden verliezen
en ik leed met ze mee.
Berlijn
Berlijn 1945.
De Russen rukken op.
Ik sta in een steeg
met vrienden.
Hitler is net dood.
Nog een dag,
een uur,
een minuut,
dan is het ook met ons gebeurd.
Ik vecht niet meer voor
het Duizendjarig Rijk
maar voor elke seconde
van mijn leven.
Nooit was ik zo zeker.
Van overgave is geen sprake.
Een tank, bom, mes of kogel
maakt straks een eind aan ons geluk.
Ik zoek Russen met mijn vizier
en ik raak, keer op keer:
het bewijs van onze superioriteit.
Wij verdienen het te winnen.
Onvoorwaardelijk gaan we door.
Tot het eind. Beheerst. Met elkaar.
Want samen zijn we hier gekomen
en samen zullen we weer gaan.
Opnieuw een Rus in mijn vizier,
op het dak, schuin tegenover me
bij het lichaam van een kameraad.
Hij zoekt in zijn kleren
en kijkt om zich heen.
Hij weet niet dat ik bij hem ben
dat ik hem in mijn vizier heb
dat ik over zijn leven beschik.
Ik geef hem nog even
omdat de wanhoop op zijn gezicht mij fascineert.
Gretig zoekt hij verder
pakt zijn mes
snijdt kleren open
kijkt in schoenen en sokken
en trekt aan de ring
als onverwacht
het lichaam weer beweegt.
De Rus schrikt.
Hij steekt.
Ik schiet, twee keer
en laad mijn geweer
als op honderd meter afstand
een tank in beweging komt.
De koepel draait in mijn richting
en de loop van het kanon richt zich om te vuren.
Het moment is daar.
Ik pak een granaat.
Ontgrendel deze
maar als ik er op af wil
houdt een hand mij tegen.
De hand van mijn vader, denk ik.
Hij grijpt in, denk ik.
Hij houdt me tegen, denk ik.
Hij beschermt me, denk ik.
We gaan samen, denk ik.
Maar terwijl ik mij omdraai
nog voor ik hem kan zien
wordt het wit
en stil
en is alles afgelopen.
Nooit voelde ik mij zo samen.
Nooit was ik zo dicht bij mijn vader
als in die droom van 2 minuten.
Berlijn 1945.
De Russen rukken op.
Ik sta in een steeg
met vrienden.
Hitler is net dood.
Nog een dag,
een uur,
een minuut,
dan is het ook met ons gebeurd.
Ik vecht niet meer voor
het Duizendjarig Rijk
maar voor elke seconde
van mijn leven.
Nooit was ik zo zeker.
Van overgave is geen sprake.
Een tank, bom, mes of kogel
maakt straks een eind aan ons geluk.
Ik zoek Russen met mijn vizier
en ik raak, keer op keer:
het bewijs van onze superioriteit.
Wij verdienen het te winnen.
Onvoorwaardelijk gaan we door.
Tot het eind. Beheerst. Met elkaar.
Want samen zijn we hier gekomen
en samen zullen we weer gaan.
Opnieuw een Rus in mijn vizier,
op het dak, schuin tegenover me
bij het lichaam van een kameraad.
Hij zoekt in zijn kleren
en kijkt om zich heen.
Hij weet niet dat ik bij hem ben
dat ik hem in mijn vizier heb
dat ik over zijn leven beschik.
Ik geef hem nog even
omdat de wanhoop op zijn gezicht mij fascineert.
Gretig zoekt hij verder
pakt zijn mes
snijdt kleren open
kijkt in schoenen en sokken
en trekt aan de ring
als onverwacht
het lichaam weer beweegt.
De Rus schrikt.
Hij steekt.
Ik schiet, twee keer
en laad mijn geweer
als op honderd meter afstand
een tank in beweging komt.
De koepel draait in mijn richting
en de loop van het kanon richt zich om te vuren.
Het moment is daar.
Ik pak een granaat.
Ontgrendel deze
maar als ik er op af wil
houdt een hand mij tegen.
De hand van mijn vader, denk ik.
Hij grijpt in, denk ik.
Hij houdt me tegen, denk ik.
Hij beschermt me, denk ik.
We gaan samen, denk ik.
Maar terwijl ik mij omdraai
nog voor ik hem kan zien
wordt het wit
en stil
en is alles afgelopen.
Nooit voelde ik mij zo samen.
Nooit was ik zo dicht bij mijn vader
als in die droom van 2 minuten.
Bunkerslapen
Als ik ging slapen
kroop ik diep onder de dekens
en verschool ik mij achter mijn kussen.
Dan was het oorlog
en lag ik aan het front
Het kussen was mijn muurtje
de kogels floten om mijn oren
iedereen was in paniek
de vijand was te sterk
(ik wist niet wie de vijand was)
We verloren altijd
het was nooit spannend
altijd kwam de vijand dichterbij
‘Het Moment’
was een kwestie van tijd.
Er was nooit meer dan dat
want Het Moment,
dat was alles
daarna bestond niets meer
volledig Niets
In afwachting van de vijand
bleef ik achter mijn muurtje (het kussen)
mensen om mij heen
renden, gilden en schoten
zij overleefden het niet
ze vielen achter elkaar
geveld door de emotie
waarin ze zich lieten gaan
gepakt door de vijand die wacht
en emotie systematisch afstraft
Ik bleef verstandig
hield me rustig
bleef doodstil liggen
achter mijn kussen
onder de dekens
en overleefde met deze strategie
avond op avond
vijand na vijand
De ochtend er na
begon altijd met een goed gevoel
ik had weer overleefd
Als ik ging slapen
kroop ik diep onder de dekens
en verschool ik mij achter mijn kussen.
Dan was het oorlog
en lag ik aan het front
Het kussen was mijn muurtje
de kogels floten om mijn oren
iedereen was in paniek
de vijand was te sterk
(ik wist niet wie de vijand was)
We verloren altijd
het was nooit spannend
altijd kwam de vijand dichterbij
‘Het Moment’
was een kwestie van tijd.
Er was nooit meer dan dat
want Het Moment,
dat was alles
daarna bestond niets meer
volledig Niets
In afwachting van de vijand
bleef ik achter mijn muurtje (het kussen)
mensen om mij heen
renden, gilden en schoten
zij overleefden het niet
ze vielen achter elkaar
geveld door de emotie
waarin ze zich lieten gaan
gepakt door de vijand die wacht
en emotie systematisch afstraft
Ik bleef verstandig
hield me rustig
bleef doodstil liggen
achter mijn kussen
onder de dekens
en overleefde met deze strategie
avond op avond
vijand na vijand
De ochtend er na
begon altijd met een goed gevoel
ik had weer overleefd
In de schaduw van de oorlog
Ik groeide op in de schaduw van de oorlog
en was alert op gevaar.
Eerst dacht ik: de vijand ligt begraven in het verleden.
Later dacht ik: de vijand ligt nog dagelijks op de loer.
Vervolgens zag ik de vijand in het ouderlijk huis.
- De vijand smeerde boterhammen.
- De vijand kocht een Audi.
- De vijand hield van leverworst.
- De vijand plaste in het fontein.
- De vijand had een vrouw en drie kinderen: aardige, Arische kinderen.
Nu is het vijandbeeld in mij verweven
Ik kan er geen afscheid van nemen.
Ik ben vriend en vijand
voor vijand en vriend tegelijk.
Neutraal.
Ik groeide op in de schaduw van de oorlog
en was alert op gevaar.
Eerst dacht ik: de vijand ligt begraven in het verleden.
Later dacht ik: de vijand ligt nog dagelijks op de loer.
Vervolgens zag ik de vijand in het ouderlijk huis.
- De vijand smeerde boterhammen.
- De vijand kocht een Audi.
- De vijand hield van leverworst.
- De vijand plaste in het fontein.
- De vijand had een vrouw en drie kinderen: aardige, Arische kinderen.
Nu is het vijandbeeld in mij verweven
Ik kan er geen afscheid van nemen.
Ik ben vriend en vijand
voor vijand en vriend tegelijk.
Neutraal.
Een dagje oorlog
Ik was eigenlijk tegen
maar het leek de kinderen zo fijn
eens niet naar Kalkar of de Efteling
maar Euro-Oorlog, bij Berlijn.
Al langs de weg verwelkomd per affiche
door een Nazi en Amerikaan
die in omarming laten weten
al op ons te wachten staan.
Op de parking, grote drukte
het is nog vijf minuten lopen
bewakers vragen 'ausweiss bitte'
en het verzwaarde hek gaat open.
Zorgvuldig kiezen we de route
langs ghetto, front en McDonalds
want zoonlief wil een Hitler-meal
met dat gratis snorretje.
Eerst naar de gokhal
mijn zoon wil kamikaze.
Met de zeven levens die hij krijgt
weet hij drie schepen op te blazen.
In de middag, na het eten
naar Auswitsch in 3D
wat er uit ziet als een oven
doet nu dienst als de WC.
Hoog, vanaf de toren
lacht een bewaker ons vriendelijk toe
het schemert al, we gaan naar huis
de kinderen worden moe.
Mijn zoon dringt aan
op weg naar de auto
ik kan voor slechts 10 euro's
nog als SS'er op de foto.
Na een kwartiertje rijden
in de regen
slaapt het hele gezin
mijn zoontje midden-in
met de Mentos in zijn hand
en het snorretje op zijn kin.
Ik schrik als ik voor een stoplicht
nog eens naar de afdruk kijk
en zie hoe ontzettend veel
ik op mijn vader lijk.
Ik was eigenlijk tegen
maar het leek de kinderen zo fijn
eens niet naar Kalkar of de Efteling
maar Euro-Oorlog, bij Berlijn.
Al langs de weg verwelkomd per affiche
door een Nazi en Amerikaan
die in omarming laten weten
al op ons te wachten staan.
Op de parking, grote drukte
het is nog vijf minuten lopen
bewakers vragen 'ausweiss bitte'
en het verzwaarde hek gaat open.
Zorgvuldig kiezen we de route
langs ghetto, front en McDonalds
want zoonlief wil een Hitler-meal
met dat gratis snorretje.
Eerst naar de gokhal
mijn zoon wil kamikaze.
Met de zeven levens die hij krijgt
weet hij drie schepen op te blazen.
In de middag, na het eten
naar Auswitsch in 3D
wat er uit ziet als een oven
doet nu dienst als de WC.
Hoog, vanaf de toren
lacht een bewaker ons vriendelijk toe
het schemert al, we gaan naar huis
de kinderen worden moe.
Mijn zoon dringt aan
op weg naar de auto
ik kan voor slechts 10 euro's
nog als SS'er op de foto.
Na een kwartiertje rijden
in de regen
slaapt het hele gezin
mijn zoontje midden-in
met de Mentos in zijn hand
en het snorretje op zijn kin.
Ik schrik als ik voor een stoplicht
nog eens naar de afdruk kijk
en zie hoe ontzettend veel
ik op mijn vader lijk.
Hersencellen
Een klein deel van de daders is vervolgd.
Het dossier was niet altijd compleet.
De straffen werden allengs milder
en veroordeelde daders zijn weer vrij.
We moesten ook weer verder.
U komt op straat misschien wel elke dag een bejaarde dader tegen.
Na de oorlog zijn ze weer gewoon gaan werken
als landarbeider,
tuinier,
fietsenmaker,
maatschappelijk werker,
advocaat,
president
of schoenverkoper.
Zonder dat we het weten
staan zij nu af en toe
bij u en mij in de rij bij de supermarkt.
De handen
waarmee zij hun winkelwagentje duwen
droegen geweren.
De vinger
waarmee ze pinnen
zat om de trekker van het pistool.
De ogen
die u vriendelijk toelachen als u van karretje ruilt
hebben dingen gezien
waar wij ons geen voorstelling van kunnen maken.
Beelden
die wij van tv kennen,
in enkele minuten in zwart-wit,
zijn voor hen herinneringen
aan de belangrijkste seconden,
minuten, uren, dagen, weken, maanden,
jaren van hun leven.
Herinneringen in kleur,
met geur,
met geluid (zonder muziek),
met gevoel (zonder commentaar),
met genot
en met schuld.
Dat zit allemaal in die hoofden
om precies te zijn: in de hersencellen
die ooit de opdracht hebben gegeven
aan het lichaam waartoe ze behoren:
'pak dat mes'
'schiet'
'loop door'
'kijk de andere kant op'
En later:
'vergeet',
'verdring' en 'zwijg'.
Instructies voor het leven
blind te gehoorzamen
tot de dood er op volgt.
Een opdracht die door velen
tot op heden
met succes wordt uitgevoerd
en vaak is gedeeld
met partners en het nageslacht.
Dat deel van de geschiedenis
blijft buiten ons bereik.
Daar komen we niet meer bij.
De resterende herinnering verdwijnt:
eerst in een mist die nu ontstaat
door ouderdomsziekten
daarna voor altijd.
Over 20 jaar
is er niets meer van over
is alles begraven,
verbrand en uitgestrooid
een stille massavernietiging
van de herinnering
aan de oorlog.
Een klein deel van de daders is vervolgd.
Het dossier was niet altijd compleet.
De straffen werden allengs milder
en veroordeelde daders zijn weer vrij.
We moesten ook weer verder.
U komt op straat misschien wel elke dag een bejaarde dader tegen.
Na de oorlog zijn ze weer gewoon gaan werken
als landarbeider,
tuinier,
fietsenmaker,
maatschappelijk werker,
advocaat,
president
of schoenverkoper.
Zonder dat we het weten
staan zij nu af en toe
bij u en mij in de rij bij de supermarkt.
De handen
waarmee zij hun winkelwagentje duwen
droegen geweren.
De vinger
waarmee ze pinnen
zat om de trekker van het pistool.
De ogen
die u vriendelijk toelachen als u van karretje ruilt
hebben dingen gezien
waar wij ons geen voorstelling van kunnen maken.
Beelden
die wij van tv kennen,
in enkele minuten in zwart-wit,
zijn voor hen herinneringen
aan de belangrijkste seconden,
minuten, uren, dagen, weken, maanden,
jaren van hun leven.
Herinneringen in kleur,
met geur,
met geluid (zonder muziek),
met gevoel (zonder commentaar),
met genot
en met schuld.
Dat zit allemaal in die hoofden
om precies te zijn: in de hersencellen
die ooit de opdracht hebben gegeven
aan het lichaam waartoe ze behoren:
'pak dat mes'
'schiet'
'loop door'
'kijk de andere kant op'
En later:
'vergeet',
'verdring' en 'zwijg'.
Instructies voor het leven
blind te gehoorzamen
tot de dood er op volgt.
Een opdracht die door velen
tot op heden
met succes wordt uitgevoerd
en vaak is gedeeld
met partners en het nageslacht.
Dat deel van de geschiedenis
blijft buiten ons bereik.
Daar komen we niet meer bij.
De resterende herinnering verdwijnt:
eerst in een mist die nu ontstaat
door ouderdomsziekten
daarna voor altijd.
Over 20 jaar
is er niets meer van over
is alles begraven,
verbrand en uitgestrooid
een stille massavernietiging
van de herinnering
aan de oorlog.
Oorlogsindustrie
De ontbinding van de oorlog is een feit.
In concurrentie met indianen en Romeinen
zal met de herinnering
ook het verdriet verdwijnen
Dublin, Dachau, Wounded-Knee
in de filmindustrie
verwordt het leed van alle tijden
tot een decor van menselijk lijden
Zwervend langs de schappen van de videotheek
kies ik met welk leed ik mij deze week
laat amuseren
mijn breedbeeld-visie op de wereld
laat zich graag op afstand dicteren
De ontbinding van de oorlog is een feit
het decor van menselijk lijden
is er een van alle tijden
Dublin, Dachau, Wounded-Knee:
de nieuwe oorlogsindustrie.
De ontbinding van de oorlog is een feit.
In concurrentie met indianen en Romeinen
zal met de herinnering
ook het verdriet verdwijnen
Dublin, Dachau, Wounded-Knee
in de filmindustrie
verwordt het leed van alle tijden
tot een decor van menselijk lijden
Zwervend langs de schappen van de videotheek
kies ik met welk leed ik mij deze week
laat amuseren
mijn breedbeeld-visie op de wereld
laat zich graag op afstand dicteren
De ontbinding van de oorlog is een feit
het decor van menselijk lijden
is er een van alle tijden
Dublin, Dachau, Wounded-Knee:
de nieuwe oorlogsindustrie.
Geduldig papier
Ergens in Den Haag
zit mijn vader
al meer dan 50 jaar
met al zijn vrienden
keurig volgens alfabet
tussen honderden meters papier
in een gele envelop
en een zegeltje er op
van het justitieel archief.
Ik heb hem daar nooit bezocht.
Omdat het niet mocht.
De envelop is dicht.
Het dossier gesloten
en ik weet: het dossier is niet compleet.
Kort was het onderzoek.
Mild was de straf.
Terwijl hij nog leeft
vraag ik me al af:
welk geheim neemt hij mee in zijn graf?
Ergens in Den Haag
zit mijn vader
al meer dan 50 jaar
met al zijn vrienden
keurig volgens alfabet
tussen honderden meters papier
in een gele envelop
en een zegeltje er op
van het justitieel archief.
Ik heb hem daar nooit bezocht.
Omdat het niet mocht.
De envelop is dicht.
Het dossier gesloten
en ik weet: het dossier is niet compleet.
Kort was het onderzoek.
Mild was de straf.
Terwijl hij nog leeft
vraag ik me al af:
welk geheim neemt hij mee in zijn graf?
Vaderliefde
God gaf een sloot
Een boom, een paard
De geur van vers gemaaid gras
En kinderen natuurlijk
Want liefde die groter is dan we zelf zijn
Maakt dat we nooit kunnen vergeten
Wat ook weer de bedoeling was.
Groot, is de mens op zijn kleinst
Een wonder dat zijn wil najaagt
Hou van me
Begrijp me toch
Als het nou maar over gaat
Inmiddels ben ik groot
En is mijn vader dood
Een levende herinnering
Onder steen en gras
Nu wil ik hem maken
Tot wat hij nooit was
God gaf een sloot
Een boom, een paard
De geur van vers gemaaid gras
En kinderen natuurlijk
Want liefde die groter is dan we zelf zijn
Maakt dat we nooit kunnen vergeten
Wat ook weer de bedoeling was.
Groot, is de mens op zijn kleinst
Een wonder dat zijn wil najaagt
Hou van me
Begrijp me toch
Als het nou maar over gaat
Inmiddels ben ik groot
En is mijn vader dood
Een levende herinnering
Onder steen en gras
Nu wil ik hem maken
Tot wat hij nooit was
Halverwege het einde
Een klein uur na het telefoontje
Dat ons pa op sterven lag
Sta ik op het natte asfalt
Met de logeertas op de achterbank
In de eerste versnelling
Te wachten tot ik verder mag
De regen troost de auto
De diesel ronkt gemoedelijk
En Krommenie leeft
Alsof er niets is gebeurd
Terwijl ik voor het stoplicht sta
Loopt een vrouw met boodschappen
Is gehakt nu slechts tweevijftig
Passeert een trein
Komt er circus
En zie ik in mijn achteruitkijkspiegel
Hoe in de auto achter me een vrouw zich opmaakt
Voor een ontmoeting in Motel Akersloot
En dat allemaal op één ochtend, één moment
Vanuit één auto door één man
Op weg naar slechts één dood.
In het centrum van Krommenie
Is de wereld te groot voor wie stil blijft staan
Alweer een goede reden
Om snel naar mijn vader te gaan
Halverwege het einde
Besef ik me door het rode licht
In het slechte weer:
De volgende keer
Dat ik Krommenie passeer
Zijn wij er niet meer
Een klein uur na het telefoontje
Dat ons pa op sterven lag
Sta ik op het natte asfalt
Met de logeertas op de achterbank
In de eerste versnelling
Te wachten tot ik verder mag
De regen troost de auto
De diesel ronkt gemoedelijk
En Krommenie leeft
Alsof er niets is gebeurd
Terwijl ik voor het stoplicht sta
Loopt een vrouw met boodschappen
Is gehakt nu slechts tweevijftig
Passeert een trein
Komt er circus
En zie ik in mijn achteruitkijkspiegel
Hoe in de auto achter me een vrouw zich opmaakt
Voor een ontmoeting in Motel Akersloot
En dat allemaal op één ochtend, één moment
Vanuit één auto door één man
Op weg naar slechts één dood.
In het centrum van Krommenie
Is de wereld te groot voor wie stil blijft staan
Alweer een goede reden
Om snel naar mijn vader te gaan
Halverwege het einde
Besef ik me door het rode licht
In het slechte weer:
De volgende keer
Dat ik Krommenie passeer
Zijn wij er niet meer
Ouderlijk thuis
Sinds lang was ik weer ouderlijk thuis
In verband met zijn allerlaatste uren
Terug op mijn kamer, onveranderd
Het bed al netjes opgemaakt
Zittend op de bedrand
Hoorde ik als vroeger in de nacht
Licht aan, deur open, licht weer uit, deur weer dicht.
Ander licht aan, een andere deur open, daar het licht aan, andere deur weer dicht.
De kraan in de badkamer en daarna:
Licht uit, de deur open, licht aan.
De trap af
Deur open, licht aan, uit
Koelkast, daarna
Uit, dicht, open, aan, televisie
Licht, deur, trap, deur, licht, trap, deur, licht
Alles aan en uit
Op en af
Open en dicht
Opnieuw en opnieuw
Zo voorkwam vader de slaap
En daarmee de herinnering
Van kamer naar kamer
Van boven naar beneden en weer terug
Tot de nacht voorbij was
Op het opklapbed
Dacht ik aan hoe vroeger de kaarsen
Het straatlicht negeerden
Mijn kamer was de muur verschil
Tussen wat er is en wat ik wil
Ik dacht aan de koptelefoon
Die me rechtstreeks verbond
Met de wereld die ik verstond
En me over de flats heen tilde
In het licht van de straat
Liet de stilte mijn vaders adem horen
Stilte
En nog een keer
Stilte
En nog een keer
Opnieuw en opnieuw
Ik durfde niet meer te slapen
En dacht aan hoe ik door zijn sterven
Het lege schrift zou erven
Sinds lang was ik weer ouderlijk thuis
In verband met zijn allerlaatste uren
Terug op mijn kamer, onveranderd
Het bed al netjes opgemaakt
Zittend op de bedrand
Hoorde ik als vroeger in de nacht
Licht aan, deur open, licht weer uit, deur weer dicht.
Ander licht aan, een andere deur open, daar het licht aan, andere deur weer dicht.
De kraan in de badkamer en daarna:
Licht uit, de deur open, licht aan.
De trap af
Deur open, licht aan, uit
Koelkast, daarna
Uit, dicht, open, aan, televisie
Licht, deur, trap, deur, licht, trap, deur, licht
Alles aan en uit
Op en af
Open en dicht
Opnieuw en opnieuw
Zo voorkwam vader de slaap
En daarmee de herinnering
Van kamer naar kamer
Van boven naar beneden en weer terug
Tot de nacht voorbij was
Op het opklapbed
Dacht ik aan hoe vroeger de kaarsen
Het straatlicht negeerden
Mijn kamer was de muur verschil
Tussen wat er is en wat ik wil
Ik dacht aan de koptelefoon
Die me rechtstreeks verbond
Met de wereld die ik verstond
En me over de flats heen tilde
In het licht van de straat
Liet de stilte mijn vaders adem horen
Stilte
En nog een keer
Stilte
En nog een keer
Opnieuw en opnieuw
Ik durfde niet meer te slapen
En dacht aan hoe ik door zijn sterven
Het lege schrift zou erven
De overgave
‘Na de oorlog’
heeft voor mijn vader lang geduurd
het was blessuretijd
en daarmee een strijd van een man
tegen zijn schaduw
Als mijn vader auto reed
Door de stad liep
In zijn bed lag
Of op kantoor zat
Was er altijd dreiging
Die kwam van binnen
Ik zag niemand om de hoek
Op de gang
Of onder het bed
Tot op het laatst
Zijn infarct was een voltreffer
Het zenuwcentrum was vrijwel meteen uitgeschakeld
Aan zijn bed zag ik hoe vijandige soldaten
Zich meester van zijn lichaam maakten
Ze vochten zich door het bloed, de organen en het vlees
Mijn vaders ledematen trilden en verkrampten
Onder het genadeloze geweld
Waarmee het lichaam werd geveld
Hij was sterk maar kansloos
Zijn adem stokte bij elke inslag
Zijn ogen draaiden panisch in het rond
Ze rukten op van alle kanten
Zijn bed was het front
Aan zijn mond zag ik
Dat hij het prettig vond
Het was nu bijna afgelopen
Toen hoorde ik uit het niets
Op de stoel naast het bed
Het geluid van mijn moeder
Die koffie voor de dokter zet
Een hond die blaft
Mijn zus bij de achterdeur
Die boodschappen heeft gedaan
De auto van de buren
Die naar hun werk toe gaan
Zinloos geluid markeert een nieuw gat
Iets is voorbij maar ik weet nog niet wat.
‘Na de oorlog’
heeft voor mijn vader lang geduurd
het was blessuretijd
en daarmee een strijd van een man
tegen zijn schaduw
Als mijn vader auto reed
Door de stad liep
In zijn bed lag
Of op kantoor zat
Was er altijd dreiging
Die kwam van binnen
Ik zag niemand om de hoek
Op de gang
Of onder het bed
Tot op het laatst
Zijn infarct was een voltreffer
Het zenuwcentrum was vrijwel meteen uitgeschakeld
Aan zijn bed zag ik hoe vijandige soldaten
Zich meester van zijn lichaam maakten
Ze vochten zich door het bloed, de organen en het vlees
Mijn vaders ledematen trilden en verkrampten
Onder het genadeloze geweld
Waarmee het lichaam werd geveld
Hij was sterk maar kansloos
Zijn adem stokte bij elke inslag
Zijn ogen draaiden panisch in het rond
Ze rukten op van alle kanten
Zijn bed was het front
Aan zijn mond zag ik
Dat hij het prettig vond
Het was nu bijna afgelopen
Toen hoorde ik uit het niets
Op de stoel naast het bed
Het geluid van mijn moeder
Die koffie voor de dokter zet
Een hond die blaft
Mijn zus bij de achterdeur
Die boodschappen heeft gedaan
De auto van de buren
Die naar hun werk toe gaan
Zinloos geluid markeert een nieuw gat
Iets is voorbij maar ik weet nog niet wat.
Gastenboek Website Bunkerslaap
Jan van Erve uit Diemen, 09-11-2006
Deze website is interessant. Mijn opa zat in de oorlog bij de NSKK. Als een van de weinige chauffeurs was hij geen lid van een politieke partij. Vanaf mei 1945 heeft hij veel last gehad van zijn keuze. Dat ging zelfs zo ver dat hij in de jaren zestig geen vaste aanstelling kreeg bij de gemeente Amsterdam. En dat terwijl zijn baas hem had voorgedragen. Wonderlijk genoeg was in die tijd Jan de Quay die aantoonbaar via de Nederlandsche Unie met de Duitsers had samengewerkt in die tijd minister-president van ons land. Laat het verleden rusten daar bereik je niets mee.
PS: Mijn opa is een geweldige man geweest die alleen de pech heeft gehad dat hij de kant van de verliezer heeft gekozen. Onze familie die heel lang betrokken was bij de NVV (vakbond) heeft hem gelukkig nooit iets kwalijk genomen. En zo moet het altijd zijn. We leven in 2006 en deze tijd is al moeilijk genoeg.
Arthur uit Amsterdam, 18-10-2006
Hallo, het krantenartikel deed me goed. ik wist ook wel dat er lotgenoten waren. maar hoe vind je mekaar? schrijven helpt. Bij deze.
Mijn naam is Arthur (een schuilnaam). ik ben net als de ontwerper van deze site geboren in 1963. Mijn vader was lid van de Nskk. een eenheid van de wehrmacht die (als ik het goed heb) vergelijkbaar is met de aan- en afvoertroepen zoals deze heden ten dage worden genoemd. in eerste instantie heeft hij (voor zover mijn kennis reikt) op een vrachtwagen gereden voor de duitsers in Rusland, maar ten tijde van d-day zat hij in Frankrijk. zo heeft hij de val/bevrijding van Parijs meegemaakt. en later zat hij in Arnhem ten tijde van market garden. hij was geen lid van de ss. zijn vader was nsb´er. zijn broer ook.
Mijn moeder was nog een meisje ttv de bevrijding. Zij had geen binding met de nsb, net als haar moeder. Haar vader was wel lid. Hij schijnt getuige te zijn geweest van een razzia in Amsterdam, waarbij Joden werden opgepakt. Hij schijnt toen behoorlijk over zijn huig te zijn geweest, maar afhaken kon niet meer. Niet zonder consequenties naar ik begrepen heb.
Mijn vader heeft meegevochten tot het einde. hij heeft lang vastgezeten. Zijn broer en vader ook. de ouders van mijn moeder zijn ook opgepakt. Terwijl haar moeder nog niet eens lid was van de nsb. Mijn moeder is als jong meisje vlak na de oorlog meermaals behoorlijk geïntimideerd door een aantal fantastische verzetshelden.
Dit is zo´n beetje alles wat ik weet van ´mijn foute verleden´. Het is informatie die ik in de loop der tijd van mijn moeder heb verkregen. maar in wezen wist ik het al als klein jongetje. Het was een groot geheim. Mijn moeder heeft er alleen met mij over gesproken, in vertrouwen en nadat ik haar had gewezen op de vondst van de enige foto van mijn vader ttv de oorlog. Ik heb zussen. Zij weten van niets. Althans dat denk ik. maar er over praten met hen, nee.
Mijn vader was een lieve en integere man. Ik kijk met liefde en genegenheid op hem terug. Mijn grootvaders en oom waren ook goeie kerels. Mijn vader heeft bij leven uitdrukkelijk afstand genomen van misdaden die zijn begaan. Zijn foute keuze maakt me niet trots maar ik ben wel trots op het feit dat ik kind ben van mijn medio jaren 80 overleden vader. Ik heb een fijne jeugd gehad. maar door al die shit ook wel dingen gemist. Er was geen sociaal leven. Contacten met de buitenwereld werden zoveel mogelijk afgehouden. Mijn moeder is nog altijd angstig. Dat heeft zijn wortels in meegemaakte bombardementen en de dingen die na het einde zijn gebeurd.
Op een bepaalde manier was bevrijdingsdag geen bevrijding. Niet voor een deel van een generatie die nog niet eens was verwekt. Maar het klinkt allemaal dramatischer dan het werkelijk is. Ik heb het goed en heb het altijd goed gehad. En ik dank de Heer dat we zijn bevrijd. Morgen is er weer een nieuwe dag. Arthur.
mw. A. van Heijningen uit Lochem, 13-10-2006
Mijn vader was een verzetsheld! Is eind 1944 verraden, opgepakt en gefusilleerd. Liet een zwangere vrouw en 2 kinderen achter waarvan ik de oudste ben. Mijn zusje en ik hebben ook nog een periode in kamp "Vught" doorgebracht als gegijzelden om mijn moeder zo te dwingen de verblijfplaats van mijn vader prijs te geven, dat heeft ze niet gedaan. Mijn vader heeft o.a. opdrachten uitgevoerd om NSB’ers die verraad pleegden te liquideren. Dit schrijf ik omdat mijn verhaal tegengesteld is aan dat van U. Mijn jeugd was ook niet prettig als gevolg van al dit en omdat mijn moeder het eigenlijk niet aankon. Als jongvolwassene was ik zelfs kwaad dat mijn vader die weg gekozen had en niet zijn gezin op de eerste plaats stelde.
Jaren geleden hoorde ik een radio-documentaire van een VPRO medewerker wiens ouders NSB’ers waren geweest en dat heeft een enorme impact op mij gehad. Krijg nu de kans om te zeggen dat ik enorm veel medelijden heb met die families, zeker de kinderen. Voel U niet schuldig, houd het hoofd hoog! Vertel gewoon Uw verhaal en als mensen U daarom negatief behandelen, so be it!!! Blijf trouwens niet te lang in deze materie hangen, het leven is al zo kort en we wonen gelukkig in een rustig en vrij land, geniet ervan.
Ron uit Purmerend, 11-10-2006
ik zou graag eens willen attenderen op de webpagina go2war2.nl Veel mensen weten dit niet of kennen dit niet. Lees vooral eens autobiografieën van mensen uit die tijd. En vooral alles wat dat mee te doen heeft, nawoorden enz enz.
J.H. Hoffman uit Emmeloord, 09-10-2006
Ik kan mij helemaal vinden in het stukje van Peter Kistemaker uit Helmond. Schuld en schaamte gevoel zijn misplaatst. Wij kinderen van Waffen ss ers cq nsb ers. Hebben zwaar moeten boeten voor het oorlogs verleden van hun ouders. In de oorlog en lang erna. Gepest en geestelijk mishandeld. In de zg Kinderhuizen. En volkomen onschuldig.
Peter Kistemaker uit Helmond, 09-10-2006
Jammer van die schaamte. Ik heb het hele verhaal gelezen en denk dan aan mijn eigen jeugd. Duitse moeder en een Hollandse vader die bij de Waffen-SS heeft gediend. Ik ben nu 50. Al heel vroeg werd ik ermee geconfronteerd. Ik mocht er niet over praten omdat het anders mijn vader zijn baan zou kosten en ik heb het altijd met me meegedragen. Alleen anders dan jij. Ik had er geen moeite mee dat mijn vader een keuze had gemaakt in mijn leven waarvoor hij gestraft werd. Dat was ZIJN keuze. Vanaf dat hij gepensioneerd werd heb ik er ook altijd vrij over gepraat en menigmaal krijg je dan als reactie: Schaam je je dan niet? Neen, waarom? Dat was toen, dat was hij. Dit is nu en dit ben ik. Twee verschillende zaken, twee verschillende werelden ,twee verschillende mensen. Lees maar eens op www.go2war.nl onder biografieën
Deborah uit Spijkenisse, 09-10-2006
Je stukje van 8 okt deed mij veel. Ik ben een kl dochter 46jr van een foute opa. Hij is gestorven in 1943 in duitsland. Mijn oma heeft hem altijd haar hand boven zijn hoofd gehouden. Mijn moeder (geb 1937) heeft haar vader altijd gehaat. Dat gaf veel problemen in het gezinsleven. Mijn moeder is pas gaan praten op bevrijdingsdag 1995.Dat was altijd al iets waar wij nooit aan meededen(en nu nog steeds niet). Ze begon te huilen en te praten over al het leed wat haar tijdens de bevrijdingsdag was overkomen. Ze was toen net 7 jaar maar haar lange haar werd er wel door buurtbewoners afgeknipt. Toen dacht ze nog dat het allemaal bij het feest hoorden omdat ze waren bevrijdt. Tot dat haar buurvrouwen haar van de kar aftrokken en heel kwaad werden dat ze dit een kind( hoe slecht haar ouders ook waren) niet aan kon doen.
Het heeft mij heel erg aan gegrepen wat ze die dag allemaal vertelden. Ik was de eerste die het te horen kreeg en later pas mijn vader. Door het stille verdriet van mijn moeder kon ik heel veel dingen in het verleden plaatsen. Ze was voor zichzelf erg hard maar andere konden altijd misbruik maken van haar zachte kant omdat ze altijd aardig gevonden wilden worden. Mijn moeder is op 58 jarige leeftijd overleden wij denken aan de stress en het stille verdriet. Haar wens was altijd dat haar laatste rustplaats in Israël zou zijn en we hebben haar as daar ook vrij gelaten. In 2001 kwam ik door een toeval weer in kontact met een joodse buurvrouw van mijn oma. (zij waren toch altijd vriendinnen gebleven en ik wist dat ze in de mei maand altijd opgenomen werd op een psy afd. Ze vroeg of ik eens langs wilden komen. Alleen werd het voor mij geen leuke ervaring ze zat weer in de oorlog en ik werd verward met mijn oma en moeder. En dat het dus mijn schuld was dat zij nu opgesloten zat door het leed wat de Duitsers en mede standers haar en haar familie hadden aangedaan.
Mijn verstand zegt vergeven deze vrouw heeft veel meegemaakt. Maar vergeten kan ik dit nooit. Want mijn moeder (hoe slecht ook haar vader was ) is ook veel leed aangedaan. En dat hebben haar kinderen ook weer mee gekregen. uit respect voor mijn moeder word er op bevrijdingsdag niet gefeest. En weet u dat dit de eerste keer is dat ik het zo vertel. Mijn man heb ik het nog nooit verteld. Nog steeds uit schaamte en taboe dat er op rust.
Ron uit Almere, 09-10-2006
Ik was nieuwsgierig hoeveel bezoekers je had gehad. 13.00 uur waren dit er 500, eind van deze dag 1122. Ga zo door daar er behoefde aan is. Groetjes, Ron
Hans (70 jaar), 08-10-2006
Ook ik ben een zoon van een foute vader en, min of meer, moeder. Ik ben van 1936 dus heb de oorlog van het begin tot het eind meegemaakt in Heemstede en Haarlem. Het heeft mij geen trauma's opgeleverd temeer omdat mijn ouders geen grote vissen waren. Mijn vader was van 1934 af lid van de NSB, bood wel zijn diensten aan om administratieve werkzaamheden voor de partij te verrichten maar daar werd niet op ingegaan. Wel heeft hij in Purmerend, in een Duits werkkamp, werk verricht op vrijwillige basis. Verder waren we een normaal functionerend gezin, in de wetenschap, dat een paar huizen verder twee joodse kinderen ondergedoken zaten. Toen de bevrijding daar was, werd mijn vader, op een ochtend, gearresteerd door de B.S. en tegen de muur van het huis van de buurman, een zeer fanatieke NSB’er, gezet, deze was niet thuis. Hij kwam 's avonds aan, al die tijd heeft mijn vader tegen de muur moeten staan onder bedreiging van vuurwapens en knallen van losse flodders? moeten aanhoren. Mijn moeder vroeg waarom ze dit mijn vader aandeden. Ze kreeg als antwoord, dat hij de twee joodse kinderen verraden had. Mijn moeder is naar het huis gegaan waar de kinderen nog steeds verbleven en kwam terug met de twee plus de vrouw des huizes. Dat hielp niet, mijn vader zat anderhalf jaar voor niets! Dat bleek ook uit het onderzoek, dat wij later in het paleis van Justitie in Den Haag verricht hebben. Daar werd ik er ook aan herinnerd, dat de oudste broer van mijn vader in dienst van de Duitsers werkte. Hij werkte als administrateur vervoer militair materieel in Rusland. Hij woonde in een, door de Duitsers geconfisceerde villa. Hij vroeg, via een brief, mijn vader om ook naar Rusland te komen met mijn moeder en ik, ik was enig kind, er was een riant huis beschikbaar. Mijn vader was enthousiast maar mijn moeder wilde er niets van weten, ze wilde niet weg. Maar verder was mijn moeder pro Duits. Toen de Amerikanen Normandie binnen vielen was ze woest, de Duitsers sloegen terug en juichte ze; "Onze jongens doen het weer goed!" riep ze blij. Ze bezocht partijvergaderingen en collecteerde voor de Winterhulp. Geen ernstige zaken dus. Er zijn na de bevrijding wel vervelende dingen gebeurd maar ik heb niets ondervonden van discriminatie op school of waar dan ook, ik heb geen enkel verwijt op dat gebied, naar mijn hoofd geslingerd gekregen. Daardoor ben ik dan ook niet getraumatiseerd. Mijn moeder daarentegen wel. Mijn vrouw kwam er achter, dat ze bang was, dat elk moment de politie zou komen om haar te arresteren, dan zou alles over haar bekend worden. Dit komt overeen met de angst van de vader van Rinke.
Grace Nieuwland uit Braa, 08-10-2006
Beste Man, ikzelf ben 72 jaar. mijn vader hielp onderduikers in de friese oude venen. Heb ik niets aan gedaan. Jij ook niet aan wat jouw vader deed. Hou op met je schuldgevoelens. Wat mijn vader deed daar kan ik mij toch ook niet voor op de borst slaan. Wees gelukkig en laat de rest de rest.
Jan D.H. van de Kop uit Asch, 08-10-2006
De laatste tweejaar ben ik informatie aan het verzamelen over foute mensen in de Tweede Wereldoorlog in Tiel, Zaltbommel en Culemborg en omstreken. Door mij zijn al ongeveer een honderd in kaart gebracht, maar ik denk dat er nog wel enkele honderden bij komen. Ik wil met verloop van tijd dit in kaart brengen, dat klein/achterkleinkinderen hier informatie over hun foute voorouders kunnen vinden. Ik denk dat hier over 10/20 jaar behoefte aan is. Hun kinderen of kleinkinderen kun je toch niet aansprakelijk stellen voor deze daden. Ik zou graag in contact komen met bewakers van het interneringskamp Vuren en het vrouwen kamp Neerijnen. (In mijn familie komen geen foute mensen voor.) Ik ben in bezit van een boekje over mistanden in internering kampen voor N.S.B.`s, mocht iemand hierover inlichtingen wille hebben meen dan contact met mij op.
Titel: Kamp-Toestande.. 1944-`45-`48, Rapport DR. Van der Vaart Smit met een voorwoord van
Prof. Mr. G.M.G.H. Russel (uitgegeven in 1949)
F. Oden-Schuur uit Hippolytushoef, 08-10-2006
al lezende kwam bij mij de oorlog weer te voorschijn. Ik was 6 toen de oorlog uitbrak en als kindvond je Duitsers en NSB’ers dezelfde mensen die jij ook was. Trek het je niet aan de verantwoording lag geheel bij je eigen vader. Het is niet aan ons daar over een mening te geven. Het leed wat er uit voortgekomen is, is nog steeds gaande en zal zolang er mensen zijn nooit veranderen. Ik steek een kaarsje voor je aan en laat het achter je. Het is nooit meer te veranderen.
D, 08-10-2006
Zo herkenbaar...zo veel, maar ook zo weinig gehoord. Heimatvakanties, de nooit opgerolde mouwen. Dat vloeiende Duits, het Damals-taboe, de onwetendheid, de zwijgplicht. Liefst vergeten, maar hij kon het zelf niet. Een enkele keer, soms, drank en Discovery.
"Erin geluld, had geen benul, was amper 14"
"Erbij zijn, nieuwe tijden, alles zou anders, beter worden"
"Hajot was nog wel spannend, maar met dat andere pakje was de lol er snel af"
"Half Europa afgereisd, maar niks gezien..."
"Falaise was een drama. Vijf patronen! Die vliegtuigen... kanonnenvoer!"
"Sch.. doedelzakken, brrrr..."
"Genegeer.. worden, lucht zijn, maar een paar deden gelukkig wel normaal..."
Op het laatst zaten ze zelfs tussen de bloemen, werd hij wakker met kapotgeschopte tenen. Die Geige is nooit weer van de spijker gekomen.
Van Rosmalen uit Uitgeest, 08-10-2006
Ik ga de site lezen uit interesse; als NSB-kind. Ben nieuwsgierig naar de ervaringen van andere NSB-kinderen.
A.H. Blommers uit Den Haag, 08-10-2006
Zeer moedig en ontroerend,wat heb gelezen. Ik zelf was bijna 14 jaar toen de oorlog was afgelopen, met Duitse moeder en een vader een man uit een stuk was meer dan een vriend van Mussert. Zelf heb ik niet kunnen begrijpen waarom men zover heeft kunnen komen, al was Mussert volgens geschiedschrijvers een integer persoon. Maar waren wel fout en dat gevoel heb ik als kind in de oorlog ook al gehad. Zelf ben ik door goede Nederlanders als een stuk afval behandeld in de naoorlogse periode, mocht niet meer naar school, moest gaan werken om mijn prive avond school te betalen en heb via de harde weg geleerd om niet afhankelijk te zijn. Ik heb verder in mijn leven geen problemen ondervonden t.a.v.: het verleden, onder motto zij zullen mij niet van de dijk trappen. Verder ben ik veel Nederlanders dankbaar voor het gene wat ik heb mogen bereiken,veel hulp gehad ook van tegenstanders van mijn vader.
Ik heb kunnen leven zonder wrok of wraakgevoelens t.a.v.: het onrecht wat mijn ouders is aangedaan. Voor mijn kinderen en kleinkinderen mogelijk ook voor derden schrijf ik nu een boek, over mijn ervaringen van voor de tweede wereldoorlog, oorlogsjaren, slag om Arnhem / Oosterbeek, daar zat ik midden in en de overgave van de vesting Holland door de Duitsers. Uiteraard zal de lijfelijke en geestelijke vernederingen van de gevangschapneming en internering die ik met mijn ouders heb ondergaan ook een zoveel mogelijke objectieve verhalen in het boek.
Als deze ervaringen hebben mij toch een sterker mens gemaakt. Mijn motto is, wees kritisch op je zelf en positief naar anderen. Nederland c.q. nu steeds meer en meer Europa is een goede plek geworden voor onze nakomelingen en daar hebben wij allemaal aangebouwd.
Ja, ik een zoon van een NSB -er, zoon van een Duitse moeder, daar schaam ik mijn niet voor. Het waren prachtige mensen die meer goed gedaan hebben voor joodse families en onderduikers dan mening goede Nederlanders Ik wens u veel succes met uw initiatief " Bunkerslaap.nl
Jan Gerritsen geb. Ba uit Enschede, 08-10-2006
Hallo Rinke,
Met veel interesse heb ik je verhaal in de Telegraaf van 8 okt.2006 gelezen. Ik kan me helemaal in je meeleven. Alleen ben ik een zogenaamd "bevrijdingskind", al noem ik mijzelf een oorlogsslachtoffertje. Ook ik heb net als U veel last gehad van het feit dat mijn moeder zwanger was geraakt van een Engelse militair. Ook dat was een schande,want vele van die kinderen werden met behulp van de kerk in Moederheil, Breda, geboren en ter adoptie weggegeven aan de kerkgezinnen die zelf geen kinderen konden krijgen. Ook wij waren bastaards.
Dat de kinderen er zelf niets aan konden doen, daar werd geen rekening mee gehouden. Ook de vele leugens die je steeds maar aan moest horen, en nu nog, gaat heel veel van je lichaam vergen.
Ook ik heb een eigen site gemaakt over mijn zoektocht van 32 jaar. Ik kan je alleen maar zeggen, wees er voor je vrouw en kinderen en kleinkinderen, want die zijn het dierbaarste wat je hebt.
Een foute vader of moeder of een bevrijder, de mensen mogen heel graag met een vinger naar je wijzen ondanks het feit dat jij er zelf niet om hebt gevraagd. Ik zet jou link in mijn site members.home/bath.. onder links. Ik hoop dat vele mensen Uw site, nu naar aanleiding van Uw verhaal, in de telegraaf zullen lezen.
C.K.S. Schouten uit SON 08-10-2006 13:12
Rinke, met alle respect voor het naar buiten treden. Grote klasse. Ben geboren in 1925 en heb veel meegemaakt. Dagelijks begeleidt het mij noch je mocht er niet over praten, zou het dan zo tegen het einde mijn leven nog iets goed komen en er over mogen uit praten of van gedachten wisselen, Dirk Bruggeman, ken ik van een gespreksgroep, betreffende dit onderwerp. Ik hoop en houdt moed want dit verloren alles verloren CORA SCHOUTEN
Ron de Wit uit Almere, 08-10-2006
Ik had zelf geen "foute vader" zoals men dit noemt maar heb u artikel met zeer veel gevoel/begrip gelezen. Ook heb ik op deze site even naar u site-teller gekeken en deze stond al op ruim 500 bezoekers vandaag. Veel lezers hebben hier dus behoefde aan. Heelveel positieve reacties verder gewenst.
Theo van Druten uit Hilversum, 15-10-2005
Mijn Vraag: zijn er mensen die als kind in de oorlog op vakantie zijn geweest naar D. Dit was in 1943. Zie Polygoonnieuws kinderen komen terug van vakantie uit Duitsland. Ik was een van die kinderen. Ook die mensen welke in '44 naar Duitsland "vluchten" en een stop maakten in Kamp Westerbork. Vandaar door naar Ritterhuden. Graag enige reactie.
Renske uit Katwijk, 26-08-2004
ik heb met een soort van respect alles gelezen op deze site. Ik ben pas 16 en ben op deze site terecht nadat een docent mij er op attent had gemaakt. Ik maak namelijk mijn profielwerkstuk (mijn eindexamenwerkstuk) over de kinderen van 'foute ouders'. Toen mijn docente vroeg waarom ik juist dit onderwerp wilde doen, moest ik even nadenken voordat ik het antwoord wist. Iets in mij heeft me altijd aangetrokken tot de tweede wereldoorlog. Het is voor mij namelijk zo iets onvoorstelbaars, dat mensen andere mensen zoiets aan konden doen. Daarom wilde ik voor mijn eindstuk dit onderwerp. Ik wilde weten wat er in mensen omging en of de meeste mensen die lid waren van de NSB/SS dit alleen deden uit angst of dat ze het ook deden omdat ze het er zelf mee eens waren. In eerste instantie had ik als hoofdvraag: 'wat zette mensen er in de tweede wereldoorlog toe zich bij de NSB aan te sluiten?' Helaas heb ik deze vraag al snel moeten omgezet en is het nu een betrekking tot de kinderen van NSB-ers. want ''echte'' NSB-ers zou ik nooit meer kunnen vinden. Zoals op deze site duidelijk wordt is er te veel schaamte en is het oud leed waar niet meer over gepraat wil worden. Het zou voor mij dus onmogelijk worden NSB-ers te vinden. Ik maak het dus nu over de 2e generatie. Ik ben blij dat mijn docente mij op deze site attent heeft gemaakt omdat bij elk stukje 'persoonlijke ervaring' dat ik lees, ik meer respect enz. krijg voor de kinderen van foute ouders. Als het goed is ga ik nog vele stukjes en teksten tegemoet en ik wacht op de dag dat ik misschien inzie of doorkrijg wat er door mensen heen ging en waarom ze de keuzes hebben gemaakt die ze hebben gemaakt. Ik ben benieuwd!!
Aagje Fama uit Oss, 03-08-2004
Voor mij is het gewoon heerlijk jouw site te lezen, herkenning! Ik had ook een foute vader en moeder en heb er 33 jaar van mijn leven voor nodig gehad, de eerste 16 jaar te kunnen verwerken, alhoewel ik in 1954 geboren ben. Ik houdt me ook bezig met het schrijven van gedichten, schilderen en tekenen. Het tekenen doe ik pas sinds kort, een talent van mijn vader wat ik nooit aan kon nemen. Nu heb ik mijn innerlijke vrede gevonden en mag zijn talenten voortzetten. Ik heb de kans gekregen om mijn ervaringen en hoe ze in mijn leven hebben doorgewerkt op drie cd's gezet. Bij ons kwam het thema incest er ook nog eens bij, dus het was echt een gezellige boel bij ons thuis. Ik zou het heel fijn vinden als je eens op mijn site ging kijken, dan weet je ongeveer wie ik ben. Het adres is http://aquamarijntje.web-log.nl/ .
Jennifer uit Zwolle, 19-06-2004
Erg indrukwekkende (en "mooie") homepage. Ik kom zeker nog eens weer kijken.
Frits de Graaff uit Dorwerth 15-06-2003
Mooie site, triest dat ik een hoop verdriet in en tussen de regels lees. Teveel mensen die nog in het lot geloven. Je wordt onschuldig geboren en dat blijf je, totdat je zelf de geboden overtreedt. Blijf jezelf inpeperen, dat dingen je overkomen. Geen oordeel over wat anderen beweegt in sommige situaties. Wat mij betreft kiest de mens zelf, heeft een eigen verantwoordelijkheid en draagt zelf de gevolgen voor zijn/haar daden.
Ik ben derde generatie. Kind van foute/ hele foute grootouders van vaders kant en zgn. Hele goede grootouders aan moeders kant. Dat is het oordeel van de wereld/maatschappij/ mensheid over mijn grootouders. Ik blijf erbij, dat ook een verzetsman/vrouw die een "vijand" vermoord, anders dan uit zelfverdediging, net zo'n moordenaar is als een "vijand", die iemand, anders dan uit zelfverdediging vermoord. Dat er mensen zijn die, door hun gedrag 2e en 3e generatie mensen een schuld; schaamte; angst; minderwaardigheids enzovoort-complex bezorgen is moeilijk te voorkomen.
Ik heb deze gevoelens en complexen ook gehad, tot wanhoop toe. Ik wens alle mensen, die hieronder lijden toe, dat zij gesterkt worden in hun verstand. Een verstand dat zegt, dat zij niet verantwoordelijk zijn voor de daden van hun ouders of grootouders. Tuurlijk is het geweten vaak sterk in de opvoeding , ontplooid, maar vergewis jezelf, dat je niets op je geweten hebt. Voor een gastenboek is er natuurlijk te weinig ruimte om hele discussies aan te gaan, al mag er met mij via mijn prive-emailadres zoveel gemaild worden als men wil.
Ik ben destijds bij Werkgroep Herkenning terecht gekomen in een zelfhulpgroep. Helaas wordt van deze stichting, die hulp biedt aan alle generaties, de subsidie ingetrokken. Hopelijk kan er op het internet iets gecreëerd worden om met elkaar te praten.
Groeten Frits
Paul Letterie, 18-10-2002
De pijn geproefd, iets van het leed gevoeld, "gisteren is voorbij, vandaag is nu en morgen is de toekomst" moet ons stimuleren om voorbeeld gevend er te zijn of niet te zijn als hen die ons voor gingen. Ook na 11 september blijf ik geloven in mensen en met mij zo velen. Er kan zijn geloof, hoop en liefde en daar gaan we voor. Dank en de schouders recht.
Else uit Spijkenisse, 23-08-2002
Ben diep getroffen door jouw probleem. Ik sta aan de andere kant. Mijn familie werd nagenoeg uitgeroeid in de kampen. Wat jammer toch dat er zo weinig begrip is voor kinderen van "foute" ouders. Weet dat er van onze kant geen enkele wroeging voor jullie bestaat. Ten slotte kunnen we geen van allen onze ouders zelf uitkiezen. Niemand mag veroordeeld worden voor de daden van zijn/haar ouders. Ik wens je een heel fijn leven toe.
N., 24-04-2002
Niet allemaal even, maar mooi. Te zien aan alle reacties is deze site erg belangrijk voor veel mensen, het is fijn dat jouw gedichten hen helpen. Ik hoop dat ze ook jezelf helpen. Ik weet niet meer wie het schreef, gedichten als de grond onder je voeten, als houvast aan je leven. Mooi vind ik dat. Indrukwekkend vind ik de eerlijke en open manier waarmee je schrijft over een moeilijk onderdeel van je leven.
Winny uit Amsterdam, 03-01-2002
Lieve Rinke, Prachtige gedichten, en als ik me alleen al een beetje probeer voor te stellen hoe ingewikkeld jou jeugd geweest moet zijn, duizelt het me al. Gelukkig kan je er wel prachtig over schrijven.
René uit N. Noordholland, 02-02-2002
Beste Rinke, eindelijk heb ik een website gevonden die over dit beladen onderwerp gaat. Ik ben emotioneel zeer getroffen door de stukken "Hersen cellen" en "Geduldig papier" waarin ik mijzelf terugzag, ik zat met tranen in mijn ogen achter het beeldscherm. Door een opmerking van mijn oudste broer nu 14 maanden geleden kwam ik er pas achter wat voor fout verleden mijn vader heeft, maar die kan en wil er niet meer over praten. Bedankt René.
Lina uit Hoorn,12-01-2002
Gelezen in de Libelle.
Gelezen op jouw site.
Wat een leed moet zijn geleden,
wat een onverdraaglijke tijd...
Ik heb het zelf niet mee gemaakt.
Maar wat een leed moet jij hebben doorgemaakt ...
Ik ben pas 11.
ik heb geen herinneringen,
geen verdringingen
allen verhalen over die verschrikkelijke tijd.
Gelezen in de Libelle.
Gelezen op jouw site.
Wat een leed moet zijn geleden.
Wat een onverdraaglijke tijd...
Alle sterkte,en veel succes met het verder gaan van je leven!
D.O. Sault Ste. (Canada), 10-10-2002
I am your senior by some 30 years and do identify with the article I read on the Web after seeing the reference in the free copy of the Libelle Magazine which was enclosed in in the Septemebr issue of The Nederlandse Courant. Ik ook , behoor tot het "NSB gespuis" en ik vraag me soms af hoe dat mij heeft beïnvloed over the jaren. .Ik verliet Nederland in Dec.1953 en mijn ervaringen met mijn vader zijn veel verschillend met U.
Lisette Estevez Mt. Bethel, PA (USA), 28-08-2002
Hallo Rinke, van mijn zus heb ik de Libelle gekregen waar jou verhaal in stond. Het heeft mij bijzonder aangesproken en diep ontroerd, ik ben namelijk ook z'n kind van een "foute" vader. Ik heb nog nooit iets gehoord of gelezen over de gevoelens van andere mensen in onze situatie. Heel hartelijk dank voor je verhaal en je website, het heeft mij veel goed gedaan.
Hartelijke groeten Lisetta A. Estevez
Jan Peer, Vinkeveen, 28-06-2002
Rinke, de teksten gelezen. De emoties ondergaan. Als je deze emoties op deze manier kunt verwoorden en vervolgens voor de hele (Nederlandstalige) wereld beschikbaar stelt op het net, dan ben je een bijzonder mens. De twijfels of de positie van mijn opa en het zwijgen van de familie hierover krijgen een plek. En inderdaad, met de tijd verdwijnt het verhaal van de mensen in de oorlog naar de boekenplank en het verhaal verliest daarmee de menselijke maat. Het is slechts nog 'voer' voor wetenschappers die kil en afstandelijk processen analyseren en conclusies produceren die niets meer te maken hebben met emoties zoals de jouwe en de mijne. Dank je, Jan
Dirk Bruggeman, Den Haag, 12-05-2002
Beste Rinke, Wat goed, die Bunkerslaap! Hoe bitter het ook is waar je over schrijft: je beklaagt je niet, maar je beschrijft. Brokstukken van een leven: je weet er vorm aan te geven en daarom zijn ze mooi. En als lezer mag ik er getuige van zijn, hoe ze zich aaneen beginnen te sluiten tot een leven uit één stuk. Jij? Je Vader? Het is zo herkenbaar.
Zelf behoor ik meer tot de ouderen (1927). Toen ik voor de eerste keer Das Boot las (in het Bulletin van Herkenning), dacht ik onmiddellijk: ook die vader is zichzelf kwijtgeraakt twintig jaar voor jouw geboorte, en hij heeft daar toen geen kant mee op gekund. En nu stoot ik op het eind van de bundel op de verwonderde uitroep: 'Hoezeer ik op mijn vader lijk.' Verdriet en bevrijding tegelijk! Bedankt voor je gave getuigenis
Thea, Enschede 05-03-2002
Gelezen over jou in de Libelle. Heel indrukwekkend en fijn dat je deze prijs won. De oorlog zal altijd in onze herinnering blijven ook al hebben de meesten het niet meegemaakt.
J.J., 09-02-2002
Beste Rinke, kind van foute ouders dat zal je je hele leven weten en doorgeven. Voor mij de vraag wie waren er fout de ouders of na de bevrijding de landgenoten die geleden hadden onder de oorlog en zich nu konden en deden wreken op kinderen van foute ouders. Verder zwijgzaam tot in het graf.
Grietina, 07-02-2002
mooie pagina het is ook handig voor mijn verslagen, bedankt !!!!!!! en veel geluk voor de rest van je leven, grietje
Fokje, Cornjum, 16-01-2002
Beste Rinke, In Libelle nr. 2 kwam ik jouw naam tegen. Die trok mijn aandacht. Ik heb je Internetsite opgezocht en gelezen, van harte gefeliciteerd met je prijs Fokje.
Senta, Rotterdam, 05-01-2002
Bedroefd en toch blij dat ik als kleindochter van een foute nu dit mag en kan lezen. Het leeft nog steeds in de familie,erover praten mag niet maar stempeltje krijg je al mee bij de geboorte. Bedankt.
Eriela Coffi, Den Haag, 25-12-2001
Ben ontroerd. Leef met je mee.
Wouter, Didam, 21-12-2001
Bij toeval kreeg ik de Libelle in handen met daarin een artikel over dit onderwerp. M'n interesse was meteen gewekt als amateur historicus. De poëzie is indrukwekkend! En dat over zo'n moeilijk en confronterend onderwerp. Ik hoop dat je nu het verleden makkelijker een plaats kunt geven in het heden.
Afie de Haan, Dokkum, 13-12-2001
toen ik het stuk las wat je in Libelle had staan, was ik meteen benieuwd naar je andere verhalen. Ik vond het een pracht verhaal. Ik heb verder nog niet op deze site gekeken, maar ik weet zeker dat het de moeite waard is. Ik wens je heel veel sterkte in de toekomst
Willie uit Annen, 24-11-2001
Kippenvel, tranen in de ogen, een stukje herkenning, maar vooral heel veel bewondering voor de manier waarop jij je gevoelens en herinneringen weet te verwoorden!
Hildegard Tummers uit Zwolle, 23-11-2001
Hoi Rinke, je teksten heb ik gelezen en ik ben onder de indruk. Tijdens mijn werk in de verpleging ben ik regelmatig in aanraking geweest met dementerende bejaarden waarvan de oorlog nog steeds een belangrijke factor speelt in hunverwerkingsproces. Ook met patiënten die "fout" waren geweest in de oorlog. En ik heb mogen ervaren dat het bij hen zeker leeft maar ook bij diens kinderen en zelfs kleinkinderen. Een "moeilijke" groep om mee om te gaan. Zo zie je maar weer, de oorlog kan een lange nasleep hebben van generatie op generatie. Ik wens je veel sterkte en succes in de toekomst!
Margot, 10-11-2001
wat een ellende en hoe herkenbaar. net zo'n vader gehad. dank je.
Cora uit Brunsum, 09-11-2001
Ik heb net je artikel in de Libelle gelezen. Zo herkenbaar. Mijn vader heeft eind jaren 40 4 jaar in het toenmalige Indie "gediend" en ik weet zeker dat ook hij daar dingen heeft gedaan waar noch hij noch wij (zijn kinderen) trots op kunnen zijn. Het is zo confronterend en tweestrijdig. Prachtig dat je alles zo van je af hebt kunnen schrijven, ik weet uit ervaring hoe geduldig papier is en hoe helend het kan werken. Echter deze "erfenis" blijft bij je!
Anette uit Haarlem, 09-11-2001
Rinke, Prachtige site, prachtige gedichten, heel herkenbaar. Vreemd hoe het verleden de mensen inhaalt. Ik raad je aan toch naar justitie te gaan. Naast informatie werkt dit ook heel louterend
Marjan uit Assen, 09-11-2001
Ik weet niet wat te zeggen, alleen dat ik ontroerd ben.
Afke Been uit Malden, 07-11-2001
Ik ben pas een meisje van 14 jaar, maar ik interesseer me heel erg voor de oorlog, ik besef goed, dat de mensen het toen heel moeilijk moeten hebben gehad, maar ik heb het niet zo intensief mee moeten maken en als jou en ik vind het dan ook heel knap, dat jij er zo over kan praten. Ik heb bewondering voor je.
Anneke uit Dokkum, 06-11-2001
Rinke, bewondering voor het uiten van je gevoelens, die op deze manier productief zijn voor anderen en tevens een troost. Groeten en succes voor vele lotgenoten.
Annemiek uit Enschede, 06-11-2001
Rinke, ik las net je verhaal in de Libelle en keek meteen naar je site. Ik heb verder nog niets van je gelezen maar zal het zeker doen. Je verhaal maakte indruk op mij.
Ernst Walinga uit Leek, 01-11-2001
Beste Rinke, jouw Plantage Poëzie Prijs deed mij opnieuw terugkeren naar je site. Er wordt hier een heel bijzonder verhaal verteld dat me opnieuw diep raakt, verwoord door een heel speciaal en intrigerend mens. Het doet me terugdenken aan de lange gesprekken die ik met mijn oma heb mogen voeren over de periode die zo'n ongelofelijke invloed op haar, mijn moeder en latent ook op mij heeft gehad. Een deel van de geschiedenis dat mede bepaalt wie wij zijn en waarom we zo zijn. Grote klasse!
Leo van Leeuwen uit IJmuiden, 26-06-2001
Hallo Rinke, Wat maakte je er een werk van. Petje af! Je hebt heel wat meegemaakt, zoals ik tussen de regels las. Hoewel misschien iets jonger dan jij, maakte toen ik ook heel wat mee, zonder mijn ouders en broers in grote delen van Duitsland en Tsjecho-Slowakije en daarna in de vele kinderhuizen of wat daar voor door ging, toen ik weer in Nederland terug was. Neem eens contact met me op. Met vriendelijke groet,
Leo.
Mirjam uit Amersfoort, 12-05-2001
Gisteren gelezen, wilde direct reageren, maar had ondertussen mijn partner geïnteresseerd gemaakt voor jouw site. Heb nu de tijd om je te zeggen dat ik 't prachtig vind.
Lars uit Ede, 04-05-2001
Echt deze site verdient een standbeeld in onze samenleving. De emoties die hier los gelaten zullen worden zullen hevig zijn. De herdenking zal in de schaduw staan van de mensen die de 2e wereldoorlog niet overleefd hebben. De toekomst zal een stuk rooskleurig zijn en dat zeker op 5 mei. Met steun en toeverlaat van Lars knape uit Ede.
Corno van Weijen uit Alblasserdam, 30-04-2001
Ik zag het interview op t.v. en raakte geïnteresseerd. Ik vind het een hele goede zaak dat ook over dit onderwerp een site is opgericht. Hele bijzondere en gevoelige gedichten!
Sepp Guffens uit Brunsum, 30-04-2001
Eerlijkheidshalve moet ik zeggen dat ik geen poëet ben en zelfs nog nooit een gedicht gelezen heb.
De gedichten van jouw heb ik wèl gelezen,.....allemaal. Groet Sepp
Wim van Dongen uit Vleuten, 26-04-2001
Wat een aangrijpende site heb je gemaakt. Dit 'andere' nabestaandenleed is onmiskenbaar een aspect van het naoorlogse dat te weinig aandacht heeft, terwijl het helaas nog alledaagse actualiteit is, steeds weer. Wim
Petra Biemans 26-04-2001
Rinke, een bekend gezegde luidt: een beeld zegt meer dan 1000 woorden. Jou is het gelukt met woorden zeer indrukwekkende beelden te schrijven. Met bewondering heb ik ze gelezen. Groetjes en succes, Petra
Hans van Dijk uit Utrecht 18-04-2001
een groter publiek dan in de virtuele wereld is bijna niet te vinden. Applaus voor je durf en doorzettingsvermogen. en misschien komt het theater dan toch nog. Hans.
Jan van Erve uit Diemen, 09-11-2006
Deze website is interessant. Mijn opa zat in de oorlog bij de NSKK. Als een van de weinige chauffeurs was hij geen lid van een politieke partij. Vanaf mei 1945 heeft hij veel last gehad van zijn keuze. Dat ging zelfs zo ver dat hij in de jaren zestig geen vaste aanstelling kreeg bij de gemeente Amsterdam. En dat terwijl zijn baas hem had voorgedragen. Wonderlijk genoeg was in die tijd Jan de Quay die aantoonbaar via de Nederlandsche Unie met de Duitsers had samengewerkt in die tijd minister-president van ons land. Laat het verleden rusten daar bereik je niets mee.
PS: Mijn opa is een geweldige man geweest die alleen de pech heeft gehad dat hij de kant van de verliezer heeft gekozen. Onze familie die heel lang betrokken was bij de NVV (vakbond) heeft hem gelukkig nooit iets kwalijk genomen. En zo moet het altijd zijn. We leven in 2006 en deze tijd is al moeilijk genoeg.
Arthur uit Amsterdam, 18-10-2006
Hallo, het krantenartikel deed me goed. ik wist ook wel dat er lotgenoten waren. maar hoe vind je mekaar? schrijven helpt. Bij deze.
Mijn naam is Arthur (een schuilnaam). ik ben net als de ontwerper van deze site geboren in 1963. Mijn vader was lid van de Nskk. een eenheid van de wehrmacht die (als ik het goed heb) vergelijkbaar is met de aan- en afvoertroepen zoals deze heden ten dage worden genoemd. in eerste instantie heeft hij (voor zover mijn kennis reikt) op een vrachtwagen gereden voor de duitsers in Rusland, maar ten tijde van d-day zat hij in Frankrijk. zo heeft hij de val/bevrijding van Parijs meegemaakt. en later zat hij in Arnhem ten tijde van market garden. hij was geen lid van de ss. zijn vader was nsb´er. zijn broer ook.
Mijn moeder was nog een meisje ttv de bevrijding. Zij had geen binding met de nsb, net als haar moeder. Haar vader was wel lid. Hij schijnt getuige te zijn geweest van een razzia in Amsterdam, waarbij Joden werden opgepakt. Hij schijnt toen behoorlijk over zijn huig te zijn geweest, maar afhaken kon niet meer. Niet zonder consequenties naar ik begrepen heb.
Mijn vader heeft meegevochten tot het einde. hij heeft lang vastgezeten. Zijn broer en vader ook. de ouders van mijn moeder zijn ook opgepakt. Terwijl haar moeder nog niet eens lid was van de nsb. Mijn moeder is als jong meisje vlak na de oorlog meermaals behoorlijk geïntimideerd door een aantal fantastische verzetshelden.
Dit is zo´n beetje alles wat ik weet van ´mijn foute verleden´. Het is informatie die ik in de loop der tijd van mijn moeder heb verkregen. maar in wezen wist ik het al als klein jongetje. Het was een groot geheim. Mijn moeder heeft er alleen met mij over gesproken, in vertrouwen en nadat ik haar had gewezen op de vondst van de enige foto van mijn vader ttv de oorlog. Ik heb zussen. Zij weten van niets. Althans dat denk ik. maar er over praten met hen, nee.
Mijn vader was een lieve en integere man. Ik kijk met liefde en genegenheid op hem terug. Mijn grootvaders en oom waren ook goeie kerels. Mijn vader heeft bij leven uitdrukkelijk afstand genomen van misdaden die zijn begaan. Zijn foute keuze maakt me niet trots maar ik ben wel trots op het feit dat ik kind ben van mijn medio jaren 80 overleden vader. Ik heb een fijne jeugd gehad. maar door al die shit ook wel dingen gemist. Er was geen sociaal leven. Contacten met de buitenwereld werden zoveel mogelijk afgehouden. Mijn moeder is nog altijd angstig. Dat heeft zijn wortels in meegemaakte bombardementen en de dingen die na het einde zijn gebeurd.
Op een bepaalde manier was bevrijdingsdag geen bevrijding. Niet voor een deel van een generatie die nog niet eens was verwekt. Maar het klinkt allemaal dramatischer dan het werkelijk is. Ik heb het goed en heb het altijd goed gehad. En ik dank de Heer dat we zijn bevrijd. Morgen is er weer een nieuwe dag. Arthur.
mw. A. van Heijningen uit Lochem, 13-10-2006
Mijn vader was een verzetsheld! Is eind 1944 verraden, opgepakt en gefusilleerd. Liet een zwangere vrouw en 2 kinderen achter waarvan ik de oudste ben. Mijn zusje en ik hebben ook nog een periode in kamp "Vught" doorgebracht als gegijzelden om mijn moeder zo te dwingen de verblijfplaats van mijn vader prijs te geven, dat heeft ze niet gedaan. Mijn vader heeft o.a. opdrachten uitgevoerd om NSB’ers die verraad pleegden te liquideren. Dit schrijf ik omdat mijn verhaal tegengesteld is aan dat van U. Mijn jeugd was ook niet prettig als gevolg van al dit en omdat mijn moeder het eigenlijk niet aankon. Als jongvolwassene was ik zelfs kwaad dat mijn vader die weg gekozen had en niet zijn gezin op de eerste plaats stelde.
Jaren geleden hoorde ik een radio-documentaire van een VPRO medewerker wiens ouders NSB’ers waren geweest en dat heeft een enorme impact op mij gehad. Krijg nu de kans om te zeggen dat ik enorm veel medelijden heb met die families, zeker de kinderen. Voel U niet schuldig, houd het hoofd hoog! Vertel gewoon Uw verhaal en als mensen U daarom negatief behandelen, so be it!!! Blijf trouwens niet te lang in deze materie hangen, het leven is al zo kort en we wonen gelukkig in een rustig en vrij land, geniet ervan.
Ron uit Purmerend, 11-10-2006
ik zou graag eens willen attenderen op de webpagina go2war2.nl Veel mensen weten dit niet of kennen dit niet. Lees vooral eens autobiografieën van mensen uit die tijd. En vooral alles wat dat mee te doen heeft, nawoorden enz enz.
J.H. Hoffman uit Emmeloord, 09-10-2006
Ik kan mij helemaal vinden in het stukje van Peter Kistemaker uit Helmond. Schuld en schaamte gevoel zijn misplaatst. Wij kinderen van Waffen ss ers cq nsb ers. Hebben zwaar moeten boeten voor het oorlogs verleden van hun ouders. In de oorlog en lang erna. Gepest en geestelijk mishandeld. In de zg Kinderhuizen. En volkomen onschuldig.
Peter Kistemaker uit Helmond, 09-10-2006
Jammer van die schaamte. Ik heb het hele verhaal gelezen en denk dan aan mijn eigen jeugd. Duitse moeder en een Hollandse vader die bij de Waffen-SS heeft gediend. Ik ben nu 50. Al heel vroeg werd ik ermee geconfronteerd. Ik mocht er niet over praten omdat het anders mijn vader zijn baan zou kosten en ik heb het altijd met me meegedragen. Alleen anders dan jij. Ik had er geen moeite mee dat mijn vader een keuze had gemaakt in mijn leven waarvoor hij gestraft werd. Dat was ZIJN keuze. Vanaf dat hij gepensioneerd werd heb ik er ook altijd vrij over gepraat en menigmaal krijg je dan als reactie: Schaam je je dan niet? Neen, waarom? Dat was toen, dat was hij. Dit is nu en dit ben ik. Twee verschillende zaken, twee verschillende werelden ,twee verschillende mensen. Lees maar eens op www.go2war.nl onder biografieën
Deborah uit Spijkenisse, 09-10-2006
Je stukje van 8 okt deed mij veel. Ik ben een kl dochter 46jr van een foute opa. Hij is gestorven in 1943 in duitsland. Mijn oma heeft hem altijd haar hand boven zijn hoofd gehouden. Mijn moeder (geb 1937) heeft haar vader altijd gehaat. Dat gaf veel problemen in het gezinsleven. Mijn moeder is pas gaan praten op bevrijdingsdag 1995.Dat was altijd al iets waar wij nooit aan meededen(en nu nog steeds niet). Ze begon te huilen en te praten over al het leed wat haar tijdens de bevrijdingsdag was overkomen. Ze was toen net 7 jaar maar haar lange haar werd er wel door buurtbewoners afgeknipt. Toen dacht ze nog dat het allemaal bij het feest hoorden omdat ze waren bevrijdt. Tot dat haar buurvrouwen haar van de kar aftrokken en heel kwaad werden dat ze dit een kind( hoe slecht haar ouders ook waren) niet aan kon doen.
Het heeft mij heel erg aan gegrepen wat ze die dag allemaal vertelden. Ik was de eerste die het te horen kreeg en later pas mijn vader. Door het stille verdriet van mijn moeder kon ik heel veel dingen in het verleden plaatsen. Ze was voor zichzelf erg hard maar andere konden altijd misbruik maken van haar zachte kant omdat ze altijd aardig gevonden wilden worden. Mijn moeder is op 58 jarige leeftijd overleden wij denken aan de stress en het stille verdriet. Haar wens was altijd dat haar laatste rustplaats in Israël zou zijn en we hebben haar as daar ook vrij gelaten. In 2001 kwam ik door een toeval weer in kontact met een joodse buurvrouw van mijn oma. (zij waren toch altijd vriendinnen gebleven en ik wist dat ze in de mei maand altijd opgenomen werd op een psy afd. Ze vroeg of ik eens langs wilden komen. Alleen werd het voor mij geen leuke ervaring ze zat weer in de oorlog en ik werd verward met mijn oma en moeder. En dat het dus mijn schuld was dat zij nu opgesloten zat door het leed wat de Duitsers en mede standers haar en haar familie hadden aangedaan.
Mijn verstand zegt vergeven deze vrouw heeft veel meegemaakt. Maar vergeten kan ik dit nooit. Want mijn moeder (hoe slecht ook haar vader was ) is ook veel leed aangedaan. En dat hebben haar kinderen ook weer mee gekregen. uit respect voor mijn moeder word er op bevrijdingsdag niet gefeest. En weet u dat dit de eerste keer is dat ik het zo vertel. Mijn man heb ik het nog nooit verteld. Nog steeds uit schaamte en taboe dat er op rust.
Ron uit Almere, 09-10-2006
Ik was nieuwsgierig hoeveel bezoekers je had gehad. 13.00 uur waren dit er 500, eind van deze dag 1122. Ga zo door daar er behoefde aan is. Groetjes, Ron
Hans (70 jaar), 08-10-2006
Ook ik ben een zoon van een foute vader en, min of meer, moeder. Ik ben van 1936 dus heb de oorlog van het begin tot het eind meegemaakt in Heemstede en Haarlem. Het heeft mij geen trauma's opgeleverd temeer omdat mijn ouders geen grote vissen waren. Mijn vader was van 1934 af lid van de NSB, bood wel zijn diensten aan om administratieve werkzaamheden voor de partij te verrichten maar daar werd niet op ingegaan. Wel heeft hij in Purmerend, in een Duits werkkamp, werk verricht op vrijwillige basis. Verder waren we een normaal functionerend gezin, in de wetenschap, dat een paar huizen verder twee joodse kinderen ondergedoken zaten. Toen de bevrijding daar was, werd mijn vader, op een ochtend, gearresteerd door de B.S. en tegen de muur van het huis van de buurman, een zeer fanatieke NSB’er, gezet, deze was niet thuis. Hij kwam 's avonds aan, al die tijd heeft mijn vader tegen de muur moeten staan onder bedreiging van vuurwapens en knallen van losse flodders? moeten aanhoren. Mijn moeder vroeg waarom ze dit mijn vader aandeden. Ze kreeg als antwoord, dat hij de twee joodse kinderen verraden had. Mijn moeder is naar het huis gegaan waar de kinderen nog steeds verbleven en kwam terug met de twee plus de vrouw des huizes. Dat hielp niet, mijn vader zat anderhalf jaar voor niets! Dat bleek ook uit het onderzoek, dat wij later in het paleis van Justitie in Den Haag verricht hebben. Daar werd ik er ook aan herinnerd, dat de oudste broer van mijn vader in dienst van de Duitsers werkte. Hij werkte als administrateur vervoer militair materieel in Rusland. Hij woonde in een, door de Duitsers geconfisceerde villa. Hij vroeg, via een brief, mijn vader om ook naar Rusland te komen met mijn moeder en ik, ik was enig kind, er was een riant huis beschikbaar. Mijn vader was enthousiast maar mijn moeder wilde er niets van weten, ze wilde niet weg. Maar verder was mijn moeder pro Duits. Toen de Amerikanen Normandie binnen vielen was ze woest, de Duitsers sloegen terug en juichte ze; "Onze jongens doen het weer goed!" riep ze blij. Ze bezocht partijvergaderingen en collecteerde voor de Winterhulp. Geen ernstige zaken dus. Er zijn na de bevrijding wel vervelende dingen gebeurd maar ik heb niets ondervonden van discriminatie op school of waar dan ook, ik heb geen enkel verwijt op dat gebied, naar mijn hoofd geslingerd gekregen. Daardoor ben ik dan ook niet getraumatiseerd. Mijn moeder daarentegen wel. Mijn vrouw kwam er achter, dat ze bang was, dat elk moment de politie zou komen om haar te arresteren, dan zou alles over haar bekend worden. Dit komt overeen met de angst van de vader van Rinke.
Grace Nieuwland uit Braa, 08-10-2006
Beste Man, ikzelf ben 72 jaar. mijn vader hielp onderduikers in de friese oude venen. Heb ik niets aan gedaan. Jij ook niet aan wat jouw vader deed. Hou op met je schuldgevoelens. Wat mijn vader deed daar kan ik mij toch ook niet voor op de borst slaan. Wees gelukkig en laat de rest de rest.
Jan D.H. van de Kop uit Asch, 08-10-2006
De laatste tweejaar ben ik informatie aan het verzamelen over foute mensen in de Tweede Wereldoorlog in Tiel, Zaltbommel en Culemborg en omstreken. Door mij zijn al ongeveer een honderd in kaart gebracht, maar ik denk dat er nog wel enkele honderden bij komen. Ik wil met verloop van tijd dit in kaart brengen, dat klein/achterkleinkinderen hier informatie over hun foute voorouders kunnen vinden. Ik denk dat hier over 10/20 jaar behoefte aan is. Hun kinderen of kleinkinderen kun je toch niet aansprakelijk stellen voor deze daden. Ik zou graag in contact komen met bewakers van het interneringskamp Vuren en het vrouwen kamp Neerijnen. (In mijn familie komen geen foute mensen voor.) Ik ben in bezit van een boekje over mistanden in internering kampen voor N.S.B.`s, mocht iemand hierover inlichtingen wille hebben meen dan contact met mij op.
Titel: Kamp-Toestande.. 1944-`45-`48, Rapport DR. Van der Vaart Smit met een voorwoord van
Prof. Mr. G.M.G.H. Russel (uitgegeven in 1949)
F. Oden-Schuur uit Hippolytushoef, 08-10-2006
al lezende kwam bij mij de oorlog weer te voorschijn. Ik was 6 toen de oorlog uitbrak en als kindvond je Duitsers en NSB’ers dezelfde mensen die jij ook was. Trek het je niet aan de verantwoording lag geheel bij je eigen vader. Het is niet aan ons daar over een mening te geven. Het leed wat er uit voortgekomen is, is nog steeds gaande en zal zolang er mensen zijn nooit veranderen. Ik steek een kaarsje voor je aan en laat het achter je. Het is nooit meer te veranderen.
D, 08-10-2006
Zo herkenbaar...zo veel, maar ook zo weinig gehoord. Heimatvakanties, de nooit opgerolde mouwen. Dat vloeiende Duits, het Damals-taboe, de onwetendheid, de zwijgplicht. Liefst vergeten, maar hij kon het zelf niet. Een enkele keer, soms, drank en Discovery.
"Erin geluld, had geen benul, was amper 14"
"Erbij zijn, nieuwe tijden, alles zou anders, beter worden"
"Hajot was nog wel spannend, maar met dat andere pakje was de lol er snel af"
"Half Europa afgereisd, maar niks gezien..."
"Falaise was een drama. Vijf patronen! Die vliegtuigen... kanonnenvoer!"
"Sch.. doedelzakken, brrrr..."
"Genegeer.. worden, lucht zijn, maar een paar deden gelukkig wel normaal..."
Op het laatst zaten ze zelfs tussen de bloemen, werd hij wakker met kapotgeschopte tenen. Die Geige is nooit weer van de spijker gekomen.
Van Rosmalen uit Uitgeest, 08-10-2006
Ik ga de site lezen uit interesse; als NSB-kind. Ben nieuwsgierig naar de ervaringen van andere NSB-kinderen.
A.H. Blommers uit Den Haag, 08-10-2006
Zeer moedig en ontroerend,wat heb gelezen. Ik zelf was bijna 14 jaar toen de oorlog was afgelopen, met Duitse moeder en een vader een man uit een stuk was meer dan een vriend van Mussert. Zelf heb ik niet kunnen begrijpen waarom men zover heeft kunnen komen, al was Mussert volgens geschiedschrijvers een integer persoon. Maar waren wel fout en dat gevoel heb ik als kind in de oorlog ook al gehad. Zelf ben ik door goede Nederlanders als een stuk afval behandeld in de naoorlogse periode, mocht niet meer naar school, moest gaan werken om mijn prive avond school te betalen en heb via de harde weg geleerd om niet afhankelijk te zijn. Ik heb verder in mijn leven geen problemen ondervonden t.a.v.: het verleden, onder motto zij zullen mij niet van de dijk trappen. Verder ben ik veel Nederlanders dankbaar voor het gene wat ik heb mogen bereiken,veel hulp gehad ook van tegenstanders van mijn vader.
Ik heb kunnen leven zonder wrok of wraakgevoelens t.a.v.: het onrecht wat mijn ouders is aangedaan. Voor mijn kinderen en kleinkinderen mogelijk ook voor derden schrijf ik nu een boek, over mijn ervaringen van voor de tweede wereldoorlog, oorlogsjaren, slag om Arnhem / Oosterbeek, daar zat ik midden in en de overgave van de vesting Holland door de Duitsers. Uiteraard zal de lijfelijke en geestelijke vernederingen van de gevangschapneming en internering die ik met mijn ouders heb ondergaan ook een zoveel mogelijke objectieve verhalen in het boek.
Als deze ervaringen hebben mij toch een sterker mens gemaakt. Mijn motto is, wees kritisch op je zelf en positief naar anderen. Nederland c.q. nu steeds meer en meer Europa is een goede plek geworden voor onze nakomelingen en daar hebben wij allemaal aangebouwd.
Ja, ik een zoon van een NSB -er, zoon van een Duitse moeder, daar schaam ik mijn niet voor. Het waren prachtige mensen die meer goed gedaan hebben voor joodse families en onderduikers dan mening goede Nederlanders Ik wens u veel succes met uw initiatief " Bunkerslaap.nl
Jan Gerritsen geb. Ba uit Enschede, 08-10-2006
Hallo Rinke,
Met veel interesse heb ik je verhaal in de Telegraaf van 8 okt.2006 gelezen. Ik kan me helemaal in je meeleven. Alleen ben ik een zogenaamd "bevrijdingskind", al noem ik mijzelf een oorlogsslachtoffertje. Ook ik heb net als U veel last gehad van het feit dat mijn moeder zwanger was geraakt van een Engelse militair. Ook dat was een schande,want vele van die kinderen werden met behulp van de kerk in Moederheil, Breda, geboren en ter adoptie weggegeven aan de kerkgezinnen die zelf geen kinderen konden krijgen. Ook wij waren bastaards.
Dat de kinderen er zelf niets aan konden doen, daar werd geen rekening mee gehouden. Ook de vele leugens die je steeds maar aan moest horen, en nu nog, gaat heel veel van je lichaam vergen.
Ook ik heb een eigen site gemaakt over mijn zoektocht van 32 jaar. Ik kan je alleen maar zeggen, wees er voor je vrouw en kinderen en kleinkinderen, want die zijn het dierbaarste wat je hebt.
Een foute vader of moeder of een bevrijder, de mensen mogen heel graag met een vinger naar je wijzen ondanks het feit dat jij er zelf niet om hebt gevraagd. Ik zet jou link in mijn site members.home/bath.. onder links. Ik hoop dat vele mensen Uw site, nu naar aanleiding van Uw verhaal, in de telegraaf zullen lezen.
C.K.S. Schouten uit SON 08-10-2006 13:12
Rinke, met alle respect voor het naar buiten treden. Grote klasse. Ben geboren in 1925 en heb veel meegemaakt. Dagelijks begeleidt het mij noch je mocht er niet over praten, zou het dan zo tegen het einde mijn leven nog iets goed komen en er over mogen uit praten of van gedachten wisselen, Dirk Bruggeman, ken ik van een gespreksgroep, betreffende dit onderwerp. Ik hoop en houdt moed want dit verloren alles verloren CORA SCHOUTEN
Ron de Wit uit Almere, 08-10-2006
Ik had zelf geen "foute vader" zoals men dit noemt maar heb u artikel met zeer veel gevoel/begrip gelezen. Ook heb ik op deze site even naar u site-teller gekeken en deze stond al op ruim 500 bezoekers vandaag. Veel lezers hebben hier dus behoefde aan. Heelveel positieve reacties verder gewenst.
Theo van Druten uit Hilversum, 15-10-2005
Mijn Vraag: zijn er mensen die als kind in de oorlog op vakantie zijn geweest naar D. Dit was in 1943. Zie Polygoonnieuws kinderen komen terug van vakantie uit Duitsland. Ik was een van die kinderen. Ook die mensen welke in '44 naar Duitsland "vluchten" en een stop maakten in Kamp Westerbork. Vandaar door naar Ritterhuden. Graag enige reactie.
Renske uit Katwijk, 26-08-2004
ik heb met een soort van respect alles gelezen op deze site. Ik ben pas 16 en ben op deze site terecht nadat een docent mij er op attent had gemaakt. Ik maak namelijk mijn profielwerkstuk (mijn eindexamenwerkstuk) over de kinderen van 'foute ouders'. Toen mijn docente vroeg waarom ik juist dit onderwerp wilde doen, moest ik even nadenken voordat ik het antwoord wist. Iets in mij heeft me altijd aangetrokken tot de tweede wereldoorlog. Het is voor mij namelijk zo iets onvoorstelbaars, dat mensen andere mensen zoiets aan konden doen. Daarom wilde ik voor mijn eindstuk dit onderwerp. Ik wilde weten wat er in mensen omging en of de meeste mensen die lid waren van de NSB/SS dit alleen deden uit angst of dat ze het ook deden omdat ze het er zelf mee eens waren. In eerste instantie had ik als hoofdvraag: 'wat zette mensen er in de tweede wereldoorlog toe zich bij de NSB aan te sluiten?' Helaas heb ik deze vraag al snel moeten omgezet en is het nu een betrekking tot de kinderen van NSB-ers. want ''echte'' NSB-ers zou ik nooit meer kunnen vinden. Zoals op deze site duidelijk wordt is er te veel schaamte en is het oud leed waar niet meer over gepraat wil worden. Het zou voor mij dus onmogelijk worden NSB-ers te vinden. Ik maak het dus nu over de 2e generatie. Ik ben blij dat mijn docente mij op deze site attent heeft gemaakt omdat bij elk stukje 'persoonlijke ervaring' dat ik lees, ik meer respect enz. krijg voor de kinderen van foute ouders. Als het goed is ga ik nog vele stukjes en teksten tegemoet en ik wacht op de dag dat ik misschien inzie of doorkrijg wat er door mensen heen ging en waarom ze de keuzes hebben gemaakt die ze hebben gemaakt. Ik ben benieuwd!!
Aagje Fama uit Oss, 03-08-2004
Voor mij is het gewoon heerlijk jouw site te lezen, herkenning! Ik had ook een foute vader en moeder en heb er 33 jaar van mijn leven voor nodig gehad, de eerste 16 jaar te kunnen verwerken, alhoewel ik in 1954 geboren ben. Ik houdt me ook bezig met het schrijven van gedichten, schilderen en tekenen. Het tekenen doe ik pas sinds kort, een talent van mijn vader wat ik nooit aan kon nemen. Nu heb ik mijn innerlijke vrede gevonden en mag zijn talenten voortzetten. Ik heb de kans gekregen om mijn ervaringen en hoe ze in mijn leven hebben doorgewerkt op drie cd's gezet. Bij ons kwam het thema incest er ook nog eens bij, dus het was echt een gezellige boel bij ons thuis. Ik zou het heel fijn vinden als je eens op mijn site ging kijken, dan weet je ongeveer wie ik ben. Het adres is http://aquamarijntje.web-log.nl/ .
Jennifer uit Zwolle, 19-06-2004
Erg indrukwekkende (en "mooie") homepage. Ik kom zeker nog eens weer kijken.
Frits de Graaff uit Dorwerth 15-06-2003
Mooie site, triest dat ik een hoop verdriet in en tussen de regels lees. Teveel mensen die nog in het lot geloven. Je wordt onschuldig geboren en dat blijf je, totdat je zelf de geboden overtreedt. Blijf jezelf inpeperen, dat dingen je overkomen. Geen oordeel over wat anderen beweegt in sommige situaties. Wat mij betreft kiest de mens zelf, heeft een eigen verantwoordelijkheid en draagt zelf de gevolgen voor zijn/haar daden.
Ik ben derde generatie. Kind van foute/ hele foute grootouders van vaders kant en zgn. Hele goede grootouders aan moeders kant. Dat is het oordeel van de wereld/maatschappij/ mensheid over mijn grootouders. Ik blijf erbij, dat ook een verzetsman/vrouw die een "vijand" vermoord, anders dan uit zelfverdediging, net zo'n moordenaar is als een "vijand", die iemand, anders dan uit zelfverdediging vermoord. Dat er mensen zijn die, door hun gedrag 2e en 3e generatie mensen een schuld; schaamte; angst; minderwaardigheids enzovoort-complex bezorgen is moeilijk te voorkomen.
Ik heb deze gevoelens en complexen ook gehad, tot wanhoop toe. Ik wens alle mensen, die hieronder lijden toe, dat zij gesterkt worden in hun verstand. Een verstand dat zegt, dat zij niet verantwoordelijk zijn voor de daden van hun ouders of grootouders. Tuurlijk is het geweten vaak sterk in de opvoeding , ontplooid, maar vergewis jezelf, dat je niets op je geweten hebt. Voor een gastenboek is er natuurlijk te weinig ruimte om hele discussies aan te gaan, al mag er met mij via mijn prive-emailadres zoveel gemaild worden als men wil.
Ik ben destijds bij Werkgroep Herkenning terecht gekomen in een zelfhulpgroep. Helaas wordt van deze stichting, die hulp biedt aan alle generaties, de subsidie ingetrokken. Hopelijk kan er op het internet iets gecreëerd worden om met elkaar te praten.
Groeten Frits
Paul Letterie, 18-10-2002
De pijn geproefd, iets van het leed gevoeld, "gisteren is voorbij, vandaag is nu en morgen is de toekomst" moet ons stimuleren om voorbeeld gevend er te zijn of niet te zijn als hen die ons voor gingen. Ook na 11 september blijf ik geloven in mensen en met mij zo velen. Er kan zijn geloof, hoop en liefde en daar gaan we voor. Dank en de schouders recht.
Else uit Spijkenisse, 23-08-2002
Ben diep getroffen door jouw probleem. Ik sta aan de andere kant. Mijn familie werd nagenoeg uitgeroeid in de kampen. Wat jammer toch dat er zo weinig begrip is voor kinderen van "foute" ouders. Weet dat er van onze kant geen enkele wroeging voor jullie bestaat. Ten slotte kunnen we geen van allen onze ouders zelf uitkiezen. Niemand mag veroordeeld worden voor de daden van zijn/haar ouders. Ik wens je een heel fijn leven toe.
N., 24-04-2002
Niet allemaal even, maar mooi. Te zien aan alle reacties is deze site erg belangrijk voor veel mensen, het is fijn dat jouw gedichten hen helpen. Ik hoop dat ze ook jezelf helpen. Ik weet niet meer wie het schreef, gedichten als de grond onder je voeten, als houvast aan je leven. Mooi vind ik dat. Indrukwekkend vind ik de eerlijke en open manier waarmee je schrijft over een moeilijk onderdeel van je leven.
Winny uit Amsterdam, 03-01-2002
Lieve Rinke, Prachtige gedichten, en als ik me alleen al een beetje probeer voor te stellen hoe ingewikkeld jou jeugd geweest moet zijn, duizelt het me al. Gelukkig kan je er wel prachtig over schrijven.
René uit N. Noordholland, 02-02-2002
Beste Rinke, eindelijk heb ik een website gevonden die over dit beladen onderwerp gaat. Ik ben emotioneel zeer getroffen door de stukken "Hersen cellen" en "Geduldig papier" waarin ik mijzelf terugzag, ik zat met tranen in mijn ogen achter het beeldscherm. Door een opmerking van mijn oudste broer nu 14 maanden geleden kwam ik er pas achter wat voor fout verleden mijn vader heeft, maar die kan en wil er niet meer over praten. Bedankt René.
Lina uit Hoorn,12-01-2002
Gelezen in de Libelle.
Gelezen op jouw site.
Wat een leed moet zijn geleden,
wat een onverdraaglijke tijd...
Ik heb het zelf niet mee gemaakt.
Maar wat een leed moet jij hebben doorgemaakt ...
Ik ben pas 11.
ik heb geen herinneringen,
geen verdringingen
allen verhalen over die verschrikkelijke tijd.
Gelezen in de Libelle.
Gelezen op jouw site.
Wat een leed moet zijn geleden.
Wat een onverdraaglijke tijd...
Alle sterkte,en veel succes met het verder gaan van je leven!
D.O. Sault Ste. (Canada), 10-10-2002
I am your senior by some 30 years and do identify with the article I read on the Web after seeing the reference in the free copy of the Libelle Magazine which was enclosed in in the Septemebr issue of The Nederlandse Courant. Ik ook , behoor tot het "NSB gespuis" en ik vraag me soms af hoe dat mij heeft beïnvloed over the jaren. .Ik verliet Nederland in Dec.1953 en mijn ervaringen met mijn vader zijn veel verschillend met U.
Lisette Estevez Mt. Bethel, PA (USA), 28-08-2002
Hallo Rinke, van mijn zus heb ik de Libelle gekregen waar jou verhaal in stond. Het heeft mij bijzonder aangesproken en diep ontroerd, ik ben namelijk ook z'n kind van een "foute" vader. Ik heb nog nooit iets gehoord of gelezen over de gevoelens van andere mensen in onze situatie. Heel hartelijk dank voor je verhaal en je website, het heeft mij veel goed gedaan.
Hartelijke groeten Lisetta A. Estevez
Jan Peer, Vinkeveen, 28-06-2002
Rinke, de teksten gelezen. De emoties ondergaan. Als je deze emoties op deze manier kunt verwoorden en vervolgens voor de hele (Nederlandstalige) wereld beschikbaar stelt op het net, dan ben je een bijzonder mens. De twijfels of de positie van mijn opa en het zwijgen van de familie hierover krijgen een plek. En inderdaad, met de tijd verdwijnt het verhaal van de mensen in de oorlog naar de boekenplank en het verhaal verliest daarmee de menselijke maat. Het is slechts nog 'voer' voor wetenschappers die kil en afstandelijk processen analyseren en conclusies produceren die niets meer te maken hebben met emoties zoals de jouwe en de mijne. Dank je, Jan
Dirk Bruggeman, Den Haag, 12-05-2002
Beste Rinke, Wat goed, die Bunkerslaap! Hoe bitter het ook is waar je over schrijft: je beklaagt je niet, maar je beschrijft. Brokstukken van een leven: je weet er vorm aan te geven en daarom zijn ze mooi. En als lezer mag ik er getuige van zijn, hoe ze zich aaneen beginnen te sluiten tot een leven uit één stuk. Jij? Je Vader? Het is zo herkenbaar.
Zelf behoor ik meer tot de ouderen (1927). Toen ik voor de eerste keer Das Boot las (in het Bulletin van Herkenning), dacht ik onmiddellijk: ook die vader is zichzelf kwijtgeraakt twintig jaar voor jouw geboorte, en hij heeft daar toen geen kant mee op gekund. En nu stoot ik op het eind van de bundel op de verwonderde uitroep: 'Hoezeer ik op mijn vader lijk.' Verdriet en bevrijding tegelijk! Bedankt voor je gave getuigenis
Thea, Enschede 05-03-2002
Gelezen over jou in de Libelle. Heel indrukwekkend en fijn dat je deze prijs won. De oorlog zal altijd in onze herinnering blijven ook al hebben de meesten het niet meegemaakt.
J.J., 09-02-2002
Beste Rinke, kind van foute ouders dat zal je je hele leven weten en doorgeven. Voor mij de vraag wie waren er fout de ouders of na de bevrijding de landgenoten die geleden hadden onder de oorlog en zich nu konden en deden wreken op kinderen van foute ouders. Verder zwijgzaam tot in het graf.
Grietina, 07-02-2002
mooie pagina het is ook handig voor mijn verslagen, bedankt !!!!!!! en veel geluk voor de rest van je leven, grietje
Fokje, Cornjum, 16-01-2002
Beste Rinke, In Libelle nr. 2 kwam ik jouw naam tegen. Die trok mijn aandacht. Ik heb je Internetsite opgezocht en gelezen, van harte gefeliciteerd met je prijs Fokje.
Senta, Rotterdam, 05-01-2002
Bedroefd en toch blij dat ik als kleindochter van een foute nu dit mag en kan lezen. Het leeft nog steeds in de familie,erover praten mag niet maar stempeltje krijg je al mee bij de geboorte. Bedankt.
Eriela Coffi, Den Haag, 25-12-2001
Ben ontroerd. Leef met je mee.
Wouter, Didam, 21-12-2001
Bij toeval kreeg ik de Libelle in handen met daarin een artikel over dit onderwerp. M'n interesse was meteen gewekt als amateur historicus. De poëzie is indrukwekkend! En dat over zo'n moeilijk en confronterend onderwerp. Ik hoop dat je nu het verleden makkelijker een plaats kunt geven in het heden.
Afie de Haan, Dokkum, 13-12-2001
toen ik het stuk las wat je in Libelle had staan, was ik meteen benieuwd naar je andere verhalen. Ik vond het een pracht verhaal. Ik heb verder nog niet op deze site gekeken, maar ik weet zeker dat het de moeite waard is. Ik wens je heel veel sterkte in de toekomst
Willie uit Annen, 24-11-2001
Kippenvel, tranen in de ogen, een stukje herkenning, maar vooral heel veel bewondering voor de manier waarop jij je gevoelens en herinneringen weet te verwoorden!
Hildegard Tummers uit Zwolle, 23-11-2001
Hoi Rinke, je teksten heb ik gelezen en ik ben onder de indruk. Tijdens mijn werk in de verpleging ben ik regelmatig in aanraking geweest met dementerende bejaarden waarvan de oorlog nog steeds een belangrijke factor speelt in hunverwerkingsproces. Ook met patiënten die "fout" waren geweest in de oorlog. En ik heb mogen ervaren dat het bij hen zeker leeft maar ook bij diens kinderen en zelfs kleinkinderen. Een "moeilijke" groep om mee om te gaan. Zo zie je maar weer, de oorlog kan een lange nasleep hebben van generatie op generatie. Ik wens je veel sterkte en succes in de toekomst!
Margot, 10-11-2001
wat een ellende en hoe herkenbaar. net zo'n vader gehad. dank je.
Cora uit Brunsum, 09-11-2001
Ik heb net je artikel in de Libelle gelezen. Zo herkenbaar. Mijn vader heeft eind jaren 40 4 jaar in het toenmalige Indie "gediend" en ik weet zeker dat ook hij daar dingen heeft gedaan waar noch hij noch wij (zijn kinderen) trots op kunnen zijn. Het is zo confronterend en tweestrijdig. Prachtig dat je alles zo van je af hebt kunnen schrijven, ik weet uit ervaring hoe geduldig papier is en hoe helend het kan werken. Echter deze "erfenis" blijft bij je!
Anette uit Haarlem, 09-11-2001
Rinke, Prachtige site, prachtige gedichten, heel herkenbaar. Vreemd hoe het verleden de mensen inhaalt. Ik raad je aan toch naar justitie te gaan. Naast informatie werkt dit ook heel louterend
Marjan uit Assen, 09-11-2001
Ik weet niet wat te zeggen, alleen dat ik ontroerd ben.
Afke Been uit Malden, 07-11-2001
Ik ben pas een meisje van 14 jaar, maar ik interesseer me heel erg voor de oorlog, ik besef goed, dat de mensen het toen heel moeilijk moeten hebben gehad, maar ik heb het niet zo intensief mee moeten maken en als jou en ik vind het dan ook heel knap, dat jij er zo over kan praten. Ik heb bewondering voor je.
Anneke uit Dokkum, 06-11-2001
Rinke, bewondering voor het uiten van je gevoelens, die op deze manier productief zijn voor anderen en tevens een troost. Groeten en succes voor vele lotgenoten.
Annemiek uit Enschede, 06-11-2001
Rinke, ik las net je verhaal in de Libelle en keek meteen naar je site. Ik heb verder nog niets van je gelezen maar zal het zeker doen. Je verhaal maakte indruk op mij.
Ernst Walinga uit Leek, 01-11-2001
Beste Rinke, jouw Plantage Poëzie Prijs deed mij opnieuw terugkeren naar je site. Er wordt hier een heel bijzonder verhaal verteld dat me opnieuw diep raakt, verwoord door een heel speciaal en intrigerend mens. Het doet me terugdenken aan de lange gesprekken die ik met mijn oma heb mogen voeren over de periode die zo'n ongelofelijke invloed op haar, mijn moeder en latent ook op mij heeft gehad. Een deel van de geschiedenis dat mede bepaalt wie wij zijn en waarom we zo zijn. Grote klasse!
Leo van Leeuwen uit IJmuiden, 26-06-2001
Hallo Rinke, Wat maakte je er een werk van. Petje af! Je hebt heel wat meegemaakt, zoals ik tussen de regels las. Hoewel misschien iets jonger dan jij, maakte toen ik ook heel wat mee, zonder mijn ouders en broers in grote delen van Duitsland en Tsjecho-Slowakije en daarna in de vele kinderhuizen of wat daar voor door ging, toen ik weer in Nederland terug was. Neem eens contact met me op. Met vriendelijke groet,
Leo.
Mirjam uit Amersfoort, 12-05-2001
Gisteren gelezen, wilde direct reageren, maar had ondertussen mijn partner geïnteresseerd gemaakt voor jouw site. Heb nu de tijd om je te zeggen dat ik 't prachtig vind.
Lars uit Ede, 04-05-2001
Echt deze site verdient een standbeeld in onze samenleving. De emoties die hier los gelaten zullen worden zullen hevig zijn. De herdenking zal in de schaduw staan van de mensen die de 2e wereldoorlog niet overleefd hebben. De toekomst zal een stuk rooskleurig zijn en dat zeker op 5 mei. Met steun en toeverlaat van Lars knape uit Ede.
Corno van Weijen uit Alblasserdam, 30-04-2001
Ik zag het interview op t.v. en raakte geïnteresseerd. Ik vind het een hele goede zaak dat ook over dit onderwerp een site is opgericht. Hele bijzondere en gevoelige gedichten!
Sepp Guffens uit Brunsum, 30-04-2001
Eerlijkheidshalve moet ik zeggen dat ik geen poëet ben en zelfs nog nooit een gedicht gelezen heb.
De gedichten van jouw heb ik wèl gelezen,.....allemaal. Groet Sepp
Wim van Dongen uit Vleuten, 26-04-2001
Wat een aangrijpende site heb je gemaakt. Dit 'andere' nabestaandenleed is onmiskenbaar een aspect van het naoorlogse dat te weinig aandacht heeft, terwijl het helaas nog alledaagse actualiteit is, steeds weer. Wim
Petra Biemans 26-04-2001
Rinke, een bekend gezegde luidt: een beeld zegt meer dan 1000 woorden. Jou is het gelukt met woorden zeer indrukwekkende beelden te schrijven. Met bewondering heb ik ze gelezen. Groetjes en succes, Petra
Hans van Dijk uit Utrecht 18-04-2001
een groter publiek dan in de virtuele wereld is bijna niet te vinden. Applaus voor je durf en doorzettingsvermogen. en misschien komt het theater dan toch nog. Hans.
Markt 14, 7121 CS Aalten
T +31 (0)543-47 17 97
Fax +31 (0)543-47 16 81
T +31 (0)543-47 17 97
Fax +31 (0)543-47 16 81
